Cancer medicine costs: કેન્સરની જરૂરી દવાઓની MRP અને વાસ્તવિક સપ્લાય કિંમત વચ્ચેના મોટા તફાવતને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે કડક ટિપ્પણી કરી છે. કેન્સરની દવાઓની કિંમત સાથે જોડાયેલી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટ સમક્ષ એક દવાનું ઉદાહરણ આવ્યું, જેમાં રિટેલરને દવા ₹2,700ની PTR એટલે કે પ્રાઇસ ટુ રિટેલર પર ઉપલબ્ધ થતી હોવા છતાં તેની MRP ₹27,000 રાખવામાં આવી હતી. આ લગભગ 10 ગણો તફાવત છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ સ્થિતિને 'ધોળા દિવસે લૂંટ' ગણાવીને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
₹2,700ની દવા પર ₹27,000 MRP અંગે કોર્ટના સવાલ
સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાએ દવાની PTR અને MRP વચ્ચેના તફાવત અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. કોર્ટની ટિપ્પણી મુજબ, જો કોઈ દવા કંપની રિટેલરને દવા ₹2,700માં આપે છે અને તેના પેકેટ પર ₹27,000ની MRP છાપવામાં આવે છે, તો દર્દી પાસેથી આટલી મોટી રકમ વસૂલવાનું કારણ શું છે તે અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. કોર્ટે સવાલ ઉઠાવ્યો કે ગંભીર બીમારી સામે સારવાર લઈ રહેલા દર્દીને એવી દવા માટે આટલી ઊંચી કિંમત ચૂકવવી પડે, જ્યારે સપ્લાય ચેઇનમાં તેની કિંમત ઘણી ઓછી હોય, તે સ્થિતિ કેવી રીતે યોગ્ય ઠરી શકે.
અધિકારીઓની ભૂમિકા અંગે પણ સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણી
જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાએ સુનાવણી દરમિયાન સંબંધિત નિયમનકારી અધિકારીઓની ભૂમિકા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. કોર્ટની ટિપ્પણી મુજબ, દવાઓની કિંમત અને દર્દીઓ પર પડતા આર્થિક બોજ અંગે નિર્ણય લેવાની જવાબદારી ધરાવતા અધિકારીઓ તરફથી પૂરતી કાર્યવાહી જોવા મળતી નથી. કોર્ટે સંકેત આપ્યો કે જીવનરક્ષક દવાઓની કિંમત નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા અને તેની દેખરેખમાં રહેલી ખામીઓ અંગે ગંભીરતાથી વિચાર કરવાની જરૂર છે.
સરકારી યોજનામાં પણ વધેલી MRPનો મુદ્દો
સુપ્રીમ કોર્ટે એવી સ્થિતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો જેમાં દર્દીઓ સરકારી સહાય અથવા આરોગ્ય યોજનાઓ હેઠળ સારવાર મેળવી રહ્યા હોય છે. આવા કિસ્સામાં હોસ્પિટલો દવાઓ ખરીદીને તેની કિંમત સરકાર પાસેથી રી-ઈમ્બર્સમેન્ટ તરીકે મેળવતી હોય છે. કોર્ટના અવલોકન મુજબ, જો દવાની વાસ્તવિક સપ્લાય કિંમત અને MRP વચ્ચે મોટો તફાવત હોય અને રી-ઈમ્બર્સમેન્ટ ઊંચી MRPના આધારે કરવામાં આવે, તો અંતે તેનો નાણાકીય બોજ જાહેર નાણાં પર પડે છે. એટલે કે આવી વ્યવસ્થામાં કરદાતાઓના નાણાં પણ સામેલ થાય છે.
દવા કંપનીઓ અને સપ્લાય ચેઇનના નફા પર સવાલ
સુનાવણી દરમિયાન દવા ઉત્પાદકો, વિતરકો અને રિટેલરો વચ્ચેના પ્રોફિટ માર્જિનનો મુદ્દો પણ મહત્વનો બન્યો હતો. ગંભીર બીમારીઓની સારવાર માટે જરૂરી દવાઓમાં સપ્લાય ચેઇનના વિવિધ તબક્કે કેટલો નફો ઉમેરાય છે અને તેની અંતિમ અસર દર્દી પર કેટલી પડે છે તે અંગે નિયમનકારી વ્યવસ્થાની અસરકારકતા પર સવાલ ઊભા થયા છે. કોર્ટની ટિપ્પણીનો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ એ હતો કે જીવનરક્ષક દવાઓની કિંમતોમાં અયોગ્ય રીતે મોટો તફાવત રહે તો ગંભીર બીમારી સામે લડી રહેલા દર્દીઓ અને તેમના પરિવાર પર વધારાનો આર્થિક બોજ પડી શકે છે.
કિંમતો પર નિયમનકારી હસ્તક્ષેપની જરૂરિયાત
સુપ્રીમ કોર્ટની આ ટિપ્પણીઓ બાદ કેન્સરની દવાઓની MRP, PTR અને સપ્લાય ચેઇનના પ્રોફિટ માર્જિનને લઈને નિયમનકારી વ્યવસ્થા ફરી ચર્ચામાં આવી છે. દવાઓની કિંમત નક્કી કરતી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા, યોગ્ય માર્જિન અને દર્દીઓ પર પડતો અંતિમ ખર્ચ, આ તમામ મુદ્દાઓ પર નિયમનકારી સંસ્થાઓએ વધુ અસરકારક દેખરેખ રાખવાની જરૂરિયાત તરફ કોર્ટના અવલોકનો ઈશારો કરે છે. કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીની સારવાર પહેલેથી જ દર્દીઓ માટે મોટો આર્થિક પડકાર બની શકે છે. આવી સ્થિતિમાં દવાની મૂળ સપ્લાય કિંમત અને દર્દી પાસેથી વસૂલાતી MRP વચ્ચેનો મોટો તફાવત હોય તો તેની અસર સીધી દર્દીના સારવાર ખર્ચ પર પડે છે. સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીથી હવે આ સમગ્ર કિંમત નિર્ધારણ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા અને નિયમન અંગેની ચર્ચા વધુ તેજ બનવાની શક્યતા છે.
