Cai Qi India Visit: ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના સૌથી નજીકના અને શક્તિશાળી સાથીઓમાંના એક કાઈ કી(Cai Qi) હાલમાં ભારતની મુલાકાતે છે. વ્લાદિમીર પુતિન અને શી જિનપિંગ સાથે તેઓ BRICS સમિટમાં ભાગ લેવા માટે નવી દિલ્હી પહોંચ્યા છે. ચીનના કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની પોલિટબ્યુરો સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના સભ્ય કાઈ કી(Cai Qi) શી જિનપિંગના કાફલામાં સામેલ છે. સરહદી તણાવ બાદ ભારત-ચીન સંબંધોમાં સુધારાના પ્રયાસો વચ્ચે તેમની હાજરીને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
વૈશ્વિક મંચ પર વધી રહી છે કાઈ કીની હાજરી
છેલ્લા કેટલાક સમયથી કાઈ કી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ જોવા મળી રહ્યા છે. ગયા વર્ષે તિયાનજિનમાં યોજાયેલી શંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO) સમિટ દરમિયાન તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરી હતી. 2025માં દક્ષિણ કોરિયામાં શી જિનપિંગ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની મુલાકાત દરમિયાન પણ તેઓ નજરે પડ્યા હતા. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ટ્રમ્પ ચીનની મુલાકાતે પહોંચ્યા ત્યારે તેમનું સ્વાગત કરનારા શરૂઆતના ચીની અધિકારીઓમાં કાઈ કી સામેલ હતા. ચીનની સત્તાની આંતરિક કામગીરી અંગે મર્યાદિત માહિતી બહાર આવતી હોવા છતાં કાઈ કીની વધતી જાહેર હાજરી તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાનો સંકેત આપે છે.
રોકેટ જેવી ઝડપે થઈ રાજકીય ઉન્નતિ
કાઈ કી(Cai Qi) પહેલીવાર પોતાની અસાધારણ ઝડપી રાજકીય ઉન્નતિને કારણે ચર્ચામાં આવ્યા હતા. 2017માં તેમને સીધા જ પોલિટબ્યુરોમાં સ્થાન મળ્યું હતું. આ પહેલાં તેઓ બેઇજિંગ કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના વડા તરીકે નિયુક્ત થયા હતા, જે રાજધાનીના સૌથી મહત્વપૂર્ણ રાજકીય પદોમાંનું એક છે. સામાન્ય રીતે આવા પદ સુધી પહોંચવા માટે લાંબી રાજકીય કારકિર્દીની જરૂર પડે છે, પરંતુ કાઈ કીએ ઝડપથી ઉચ્ચ સ્તરે સ્થાન બનાવ્યું. 2022માં તેઓ સાત સભ્યોની પોલિટબ્યુરો સ્ટેન્ડિંગ કમિટીમાં સામેલ થયા, જે ચીનની રાજકીય સત્તાનું સર્વોચ્ચ કેન્દ્ર છે.
શી જિનપિંગના સૌથી વિશ્વાસુ સાથી કેવી રીતે બન્યા?
70 વર્ષીય કાઈ કીને આ વર્ષની શરૂઆતમાં કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની સેન્ટ્રલ આઈડિયોલોજી સ્કૂલના વડા તરીકે પણ જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. આ સંસ્થા પાર્ટીના અધિકારીઓને તાલીમ આપવા અને તેની વિચારધારા ઘડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ પાર્ટીના જનરલ ઓફિસના વડા પણ છે, જેના કારણે શી જિનપિંગના ડિફેક્ટો ચીફ ઓફ સ્ટાફ તરીકે તેમની ભૂમિકા જોવામાં આવે છે. કાઈ કી અને શી જિનપિંગનો રાજકીય સંબંધ પણ લાંબો છે. બંનેએ સાંસ્કૃતિક ક્રાંતિ દરમિયાન શ્રમિક-ખેડૂત-સૈનિક વિદ્યાર્થીઓ તરીકે શરૂઆત કરી હતી અને બાદમાં ફુજિયન તથા ઝેજિયાંગ જેવા તટીય પ્રાંતોમાં લાંબા સમય સુધી કામ કર્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન બંને વચ્ચે નજીકના સંબંધો વિકસ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
‘અંકલ કાઈ’થી કઠોર શાસક સુધી
કાઈ કી(Cai Qi)ની છબી તેમની રાજકીય કારકિર્દીના શરૂઆતના તબક્કામાં આજની સરખામણીએ ઘણી અલગ હતી. તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર સક્રિય રહેતા અને ‘વેઇબો’ પર ‘અંકલ કાઈ’ તરીકે લોકપ્રિય હતા. તેઓ નાગરિકો સાથે સીધો સંવાદ કરતા અને તેમની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે પ્રયાસ કરતા હતા. જોકે, 2014માં પાર્ટીના મહત્વપૂર્ણ પદ પર આવ્યા બાદ તેમણે પોતાનું વેઇબો એકાઉન્ટ ડિલીટ કરી દીધું હતું. પછી તેમની કાર્યશૈલીમાં પણ મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો. બેઇજિંગના અધિકારીઓને આપેલા એક કડક ભાષણમાં તેમણે મુશ્કેલ નિર્ણયો લેવા અને પડકારો સામે આક્રમક રીતે ઊભા રહેવાની વાત કરી હતી. તેમના આ અભિગમને કારણે વિરોધ પણ થયો હતો અને તેમના રાજીનામાની માંગણી ઉઠી હતી. હાલમાં તેઓ નીતિઓના અમલીકરણ ઉપરાંત સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત નીતિઓ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મહત્વપૂર્ણ કામકાજમાં પણ ભૂમિકા ભજવે છે.
ચીનની સત્તાના કેન્દ્રમાં કાઈ કીનું વધતું કદ
કેટલાક ચીન નિષ્ણાતોના મતે કાઈ કી(Cai Qi) પાસે શી જિનપિંગ વતી બોલવાની અને સત્તાના કેન્દ્ર સુધી સીધી પહોંચ ધરાવવાની અસાધારણ ક્ષમતા છે. ચીનના રાજકીય ઇતિહાસમાં સત્તાનું અતિશય કેન્દ્રીકરણ જોખમોથી ભરેલું રહ્યું છે અને ભૂતકાળમાં કેટલાક શક્તિશાળી નેતાઓને પણ પદ પરથી હટાવવામાં આવ્યા છે. હાલમાં કાઈ કીની ભારત મુલાકાત પર વિશેષ નજર છે. BRICS સમિટમાં તેમની હાજરી માત્ર શી જિનપિંગના નજીકના સાથી તરીકે જ નહીં, પરંતુ ભારત સાથેના સંબંધોને લઈને બેઇજિંગના અભિગમના સંકેત તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે. આવનારા સમયમાં શી જિનપિંગ પોતાની સત્તા વધુ મજબૂત કરે તેવી શક્યતા વચ્ચે કાઈ કીની ભૂમિકા પણ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
