હોર્મુઝની ખાડીમાં અમેરિકાનો લેઝર એટેક: ઈરાની ડ્રોન અને મિસાઈલો ક્ષણભરમાં ભસ્મીભૂત, પેન્ટાગોનનો સનસનીખેજ ખુલાસો

Strait of Hormuz laser weapon: વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ ઓઇલ ટ્રાન્ઝિટ રૂટ ગણાતા હોર્મુઝ જળડમરૂમધ્ય (સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ) માં અમેરિકી સૈન્ય દળોએ પોતાની યુદ્ધ રણનીતિમાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન કર્યું છે. પેન્ટાગોને પુષ્ટિ આપી છે કે, હવે પરંપરાગત ડિફેન્સ સિસ્ટમને બદલે હાઈ-એનર્જી લેઝર વેપન્સનો સીધો ઉપયોગ યુદ્ધના મેદાનમાં કરવામાં આવી રહ્યો છે. હોર્મુઝ વિસ્તારમાંથી પસાર થતાં વેપારી અને સૈન્ય જહાજો પર મંડરાતા ઈરાની ડ્રોન તેમજ નીચી સપાટીએ આવતી ક્રુઝ મિસાઈલોને આ લેઝર ગન વડે આકાશમાં જ તોડી પાડવામાં આવી રહી છે. દાયકાઓ સુધી પ્રયોગશાળાઓ અને પરીક્ષણો પૂરતી સીમિત રહેલી આ નિર્દેશિત ઊર્જા ટેકનોલોજી હવે સીધી યુદ્ધભૂમિ પર તૈનાત થઈ ચૂકી છે.

લાખો ડોલરની મિસાઈલ સામે નજીવા ખર્ચે સંરક્ષણ
પરંપરાગત એર ડિફેન્સ પ્રણાલીઓમાં એક ઈન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ છોડવાનો ખર્ચ લાખો ડોલર થતો હોય છે, જે સસ્તા ડ્રોન સામે લડવા માટે આર્થિક રીતે અત્યંત નુકસાનકારક સાબિત થાય છે. તેની સરખામણીએ લેઝર શસ્ત્ર વડે ફાયર કરવાનો ખર્ચ માત્ર તેમાં વપરાતી વીજળી જેટલો એટલે કે ગણતરીના ડોલર્સમાં જ આવી જાય છે. સતત મોકલવામાં આવતા ડ્રોન ઝૂંડ (ડ્રોન સ્વોર્મ) સામે પરંપરાગત ગોળા-બારૂદનો સ્ટોક મર્યાદિત બની જતો હોય છે, જ્યારે જહાજ કે વાહનો પર લગાવેલા પાવર જનરેટર મારફતે લેઝર સિસ્ટમ અનંત સમય સુધી સતત ડિફેન્સ કવચ પૂરું પાડી શકે છે. આ આર્થિક ફાયદો અને અખૂટ શસ્ત્ર ક્ષમતા સૈન્ય માટે ગેમચેન્જર બની રહી છે.

લેઝર સિસ્ટમની કાર્યપ્રણાલી અને ગેમિંગ કંટ્રોલરનો ઉપયોગ
ઉચ્ચ ઊર્જા ધરાવતી આ લેઝર સિસ્ટમ એક કેન્દ્રિત અને અતિ શક્તિશાળી પ્રકાશ કિરણ પેદા કરે છે. આ કિરણ પ્રકાશની ગતિએ સીધું દુશ્મનના ડ્રોન કે મિસાઈલના સેન્સર અને સંરચના પર ત્રાટકીને તેને ગણતરીની સેકન્ડોમાં બાળી નાખે છે. સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે સૈનિકો આ જટિલ સિસ્ટમને ઓપરેટ કરવા માટે રીકોન્ફિગર કરેલા એક્સબોક્સ (Xbox) ગેમિંગ કંટ્રોલર્સનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ગેમિંગ કંટ્રોલર સરળતાથી ઉપલબ્ધ, અત્યંત સસ્તા અને યુવા સૈનિકો માટે પહેલેથી પરિચિત હોવાથી તેમને ચલાવવાની તાલીમમાં સૈન્યનો સમય અને ખર્ચ બંને બચી જાય છે. અમેરિકન આર્મીએ યુદ્ધ માટે સજ્જ આવા હાઈ-એનર્જી લેઝર સિસ્ટમ્સ ખરીદવા માટે 50 કરોડ ડોલરનો મોટો કોન્ટ્રાક્ટ પણ ફાળવી દીધો છે.

મેક્સિકો સરહદે ડ્રગ કાર્ટેલના ડ્રોન સામે પણ અજમાયશ
હોર્મુઝની ખાડી ઉપરાંત અમેરિકાની દક્ષિણી સીમા પર મેક્સિકન કાર્ટેલ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી ડ્રગ તસ્કરી સામે પણ આ લેઝર ટેકનોલોજીનું સફળ પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે. સરહદ પર તસ્કરો દ્વારા જાસૂસી અને ડ્રગ્સની હેરાફેરી માટે અત્યંત નાના અને નીચી ઊંચાઈએ ઊડતા ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પરંપરાગત હથિયારો આવા નાના ટાર્ગેટ સામે બિનઅસરકારક અને જોખમી સાબિત થાય છે, જ્યારે લેઝર સિસ્ટમ કોઈપણ પ્રકારના કોલેટરલ ડેમેજ એટલે કે આસપાસના નાગરિકોને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર સચોટ રીતે ડ્રોનને તોડી પાડે છે. બંને મોરચે મળી રહેલા પરિણામો દર્શાવે છે કે આ ટેકનોલોજી ભવિષ્યના યુદ્ધોમાં અનિવાર્ય બનશે.

ટેકનોલોજીના ફાયદા અને કુદરતી પડકારો
આ ટેકનોલોજીનો સૌથી મોટો ફાયદો તેની પ્રકાશ જેવી ગતિ છે, જેના કારણે કોઈપણ ઝડપી ટાર્ગેટ માટે તેના પ્રહારથી બચવું લગભગ અશક્ય બની જાય છે. જોકે આ સિસ્ટમ સામે અમુક વ્યવહારુ પડકારો પણ છે. ભારે ધુમ્મસ, વરસાદ, રેતીનું તોફાન કે ધૂળવાળા વાતાવરણમાં લેઝર કિરણો વિખેરાઈ જવાથી તેની ઘાતક ક્ષમતા ઘટી જાય છે. આ ઉપરાંત અતિશય ઊર્જા પેદા થતી હોવાથી સિસ્ટમને સુરક્ષિત રાખવા માટે સતત હાઈ-ટેક કૂલિંગ અને સ્થિર વિદ્યુત પુરવઠાની જરૂરિયાત રહે છે. આમ છતાં, આધુનિક લશ્કરી વિજ્ઞાન આ મર્યાદાઓને દૂર કરી સિસ્ટમને વધુ સુસજ્જ બનાવી રહ્યું છે.

વૈશ્વિક સૈન્ય સમીકરણો અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝનું મહત્વ
વૈશ્વિક તેલ વ્યાપારનો આશરે 20 ટકા હિસ્સો હોર્મુઝની સાંકડી ખાડીમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં હૂતી બળવાખોરો અને ઈરાન સમર્થિત જૂથો દ્વારા સસ્તા લોઇટરિંગ ડ્રોન્સ અને એન્ટિ-શિપ મિસાઇલોથી વારંવાર હુમલા કરવામાં આવે છે. યુએસ નેવીના વિનાશક યુદ્ધજહાજો પર 'હેલિયોસ' (HELIOS) જેવી 60થી 150 કિલોવોટ ક્ષમતા ધરાવતી લેઝર ગન તૈનાત કરવામાં આવી રહી છે. ઈઝરાયેલ પણ આ જ કન્સેપ્ટ પર પોતાની 'આયર્ન બીમ' (Iron Beam) ડિફેન્સ સિસ્ટમ સક્રિય કરી રહ્યું છે. જો લેઝર હથિયારો સંપૂર્ણ રીતે પ્રસ્થાપિત થઈ જશે તો ડ્રોન વોરફેરની ઓછી કિંમતવાળી અસંતુલિત યુદ્ધનીતિ નબળી પડી જશે અને વૈશ્વિક સૈન્ય સંતુલન ફરી સુપરપાવર દેશો તરફ ઝૂકી જશે.