Russia plague outbreak Siberia:રશિયાના સાઇબેરિયા પ્રદેશમાં આવેલા ઈર્કુત્સ્કના શેલેખોવ સ્થિત એન્ટી-પ્લેગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં એક ગંભીર દુર્ઘટના સામે આવી છે. 28 વર્ષીય મહિલા લેબ ટેકનિશિયન અને રિસર્ચર ડારિયા શિપિલોવાનું ગંભીર ન્યુમોનિયા જેવા લક્ષણો બાદ ક્ષણભરમાં મોત નીપજ્યું છે. હોસ્પિટલના મેડિકલ સ્ટાફ અનુસાર ડારિયાએ સારવાર દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે ટેસ્ટિંગ માટે સેમ્પલ લેતી વખતે તેના હાથમાંથી જીવંત બેક્ટેરિયા ધરાવતી કાચની ટેસ્ટ ટ્યુબ અકસ્માતે તૂટી ગઈ હતી. આ અકસ્માત બાદ તે ન્યુમોનિક પ્લેગની ચપેટમાં આવી હોવાની શંકા સેવાઈ રહી છે.
તબીબી કટોકટી અને 200થી વધુ સંપર્કોને કરાયા ક્વોરેન્ટાઇન
રિસર્ચર ડારિયા શિપિલોવાને 29 સપ્ટેમ્બરે ગંભીર ન્યુમોનિયાના લક્ષણો સાથે શેલેખોવની હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી, જ્યાં તેની હાલત લથડતાં તેને વેન્ટિલેટર પર રાખવામાં આવી હતી. સારવાર દરમિયાન 1 ઓક્ટોબરે તેનું અવસાન થયું હતું. આ ઘટના પછી સ્થાનિક વહીવટી તંત્રે તાત્કાલિક પગલાં ભરીને ડારિયાના સંપર્કમાં આવેલા આશરે 197થી 200 લોકોને તબીબી નિરીક્ષણ અને ક્વોરેન્ટાઇનમાં રાખ્યા છે. સંક્રમણનો ફેલાવો રોકવા માટે ઈર્કુત્સ્ક અને આસપાસના વિસ્તારની ઓછામાં ઓછી 5 હોસ્પિટલોમાં અવરજવર પર નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે તથા અનેક જાહેર કાર્યક્રમો રદ્દ કરાયા છે.
અધિકારીઓનું વલણ અને પડોશી પ્રદેશનો મોટો સવાલ
ઈર્કુત્સ્ક પ્રદેશના ગવર્નર ઈગોર કોબ્ઝેવે નાગરિકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, હાલમાં કોઈ મોટો રોગચાળો ફેલાયાના પુરાવા મળ્યા નથી અને નિરીક્ષણ હેઠળના તમામ લોકોના પ્રારંભિક લેબ ટેસ્ટ નેગેટિવ આવ્યા છે. બીજી તરફ પડોશી બુરિયાતિયા પ્રદેશના ગવર્નર અલેક્સી ત્સિદેનોવે સોશિયલ મીડિયા પર આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે, મહિલાનું મોત પ્લેગને કારણે જ થયું હોઈ શકે છે. જોકે, રશિયન કન્ઝ્યુમર સેફ્ટી એજન્સી રોસ્પોટ્રેબનાડઝોરે તેને 'અજ્ઞાત ન્યુમોનિયા' ગણાવીને પ્લેગના ચેપ અંગે સત્તાવાર મૌન સેવ્યું છે.
ન્યુમોનિક પ્લેગ કેટલો ખતરનાક અને સંક્રામક છે?
પ્લેગ મુખ્યત્વે 'યર્સિનિયા પેસ્ટિસ' નામના બેક્ટેરિયાથી થાય છે. તેના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો છે - બ્યુબોનિક, સેપ્ટીસેમિક અને ન્યુમોનિક. આ પૈકી ન્યુમોનિક પ્લેગ એ સૌથી વધુ સંક્રામક અને ઘાતક સ્વરૂપ છે કારણ કે તે સીધા જ માનવ ફેફસાં પર હુમલો કરે છે. આ રોગ દર્દીના ઉધરસ કે છીંક વાટે નીકળતા સૂક્ષ્મ ટીપાં દ્વારા હવા મારફતે એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિમાં ઝડપથી ફેલાય છે. જો લક્ષણો દેખાયાના શરૂઆતી કલાકોમાં એન્ટીબાયોટીક્સ સારવાર ન મળે તો દર્દીનું બચવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.
અમેરિકી એજન્સીઓ અને CDCની નજર
સાઇબેરિયાની આ એન્ટી-પ્લેગ લેબ ઘટના પર હવે વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અમેરિકી વિદેશ મંત્રાલય અને સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન (CDC) આ મામલે રશિયન અધિકારીઓ સાથે સંપર્કમાં છે અને સાચી વિગતો જાહેર કરવા અપીલ કરી છે. પૂર્વ CIA અધિકારી ડાન હોફમેને જણાવ્યું કે, આ પ્રકારના જોખમી બેક્ટેરિયા લીક થવાની ઘટના બાયો-સિક્યોરિટી માટે મોટો સવાલ છે. 1934માં સ્થપાયેલી આ ઈર્કુત્સ્ક ઇન્સ્ટિટ્યૂટ પ્લેગ ઉપરાંત એન્થ્રેક્સ અને કોલેરા જેવા અતિ-સંવેદનશીલ પેથોજન્સ પર સંશોધન કરે છે.
ઇતિહાસનો 'બ્લેક ડેથ' અને વર્તમાન પરિસ્થિતિ
ઇતિહાસમાં પ્લેગને 'બ્લેક ડેથ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેણે 14મી સદીમાં સમગ્ર વિશ્વમાં કરોડો લોકોના જાન લીધા હતા. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર, આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં યોગ્ય સમયસર એન્ટીબાયોટીક્સ આપીને પ્લેગનો સફળ ઈલાજ કરી શકાય છે. રશિયન અધિકારીઓએ હાલ પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણ નિયંત્રણમાં હોવાનો દાવો કર્યો છે, પરંતુ જીવંત બેક્ટેરિયાવાળી ટ્યુબ તૂટવાની ઘટનાએ વૈશ્વિક સ્તરે લેબ સુરક્ષા અને પ્રોટોકોલ્સ અંગે મોટો વિવાદ ઊભો કર્યો છે.








