Strait of Hormuz missile attack LPG tanker: મધ્ય પૂર્વના અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાતા સમુદ્રી વિસ્તાર 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ'માં LPG ગેસ ટેન્કરને મિસાઇલ અટેકમાં નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હોવાની ઘટના સામે આવી છે. આ વેપારી જહાજ પર 24 ભારતીય નાવિકો સહિત કુલ 25 ક્રૂ મેમ્બર્સ સવાર હતા. જળમાર્ગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે મંગળવારે આ અંગે સત્તાવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે, ગત 16 નવેમ્બરના રોજ પનામાનો ધ્વજ ધરાવતા LPG ટેન્કર 'તારા ગેસ' પર મિસાઇલ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. રાહતની વાત એ છે કે, આ હુમલામાં જહાજ પર સવાર તમામ 24 ભારતીય નાગરિકો સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે.
ભારત સરકાર અને શિપિંગ કંપની સતત સંપર્કમાં
કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારતના સંબંધિત સમુદ્રી અને રાજદ્વારી અધિકારીઓ સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર સતત બાજ નજર રાખી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા, તબીબી સહાય અને તેમની સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે જહાજની મેનેજમેન્ટ કંપની તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એજન્સીઓ સાથે સતત સંપર્ક જાળવી રાખવામાં આવ્યો છે.
વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠાની જીવાદોરી ગણાતા માર્ગ પર હુમલાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતા
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી વ્યાપારિક માર્ગોમાં સામેલ છે. આ જળમાર્ગ મારફતે દરરોજ મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસનું આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવહન થાય છે. આ સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં વેપારી જહાજોને નિશાન બનાવવાની ઘટનાઓને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા સાંકળ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી સુરક્ષા સામે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને પેટ્રોલ-ડીઝલ તથા રસોઈ ગેસની કિંમતો પર સીધી અસર
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે. ફારસની ખાડીને ઓમાનની ખાડી અને અરબ સાગર સાથે જોડતા આ સાંકડા જળમાર્ગમાંથી ભારતના ક્રૂડ ઓઇલ અને LNG આયાતનો બહુ મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે અને ખાડી દેશો પર તેની નિર્ભરતા ઘણી વધારે છે. આવા સંજોગોમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં યુદ્ધ, મિસાઇલ હુમલા કે જહાજોની અવરજવર ખોરવાઈ જવાથી ભારતનો તેલ અને ગેસ પુરવઠો સીધો પ્રભાવિત થાય છે, જેની અસર દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ, રસોઈ ગેસની કિંમતો અને એકંદર અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.
ઈરાન યુદ્ધ બાદ ભારતે તેલ આયાત માટે વૈકલ્પિક સમુદ્રી માર્ગોનો ઉપયોગ વધાર્યો
જોકે, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ઈરાન યુદ્ધ બાદ ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતે પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે વ્યૂહાત્મક ફેરફારો કર્યા છે. ભારત હવે ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસની આયાત માટે માત્ર એક જ માર્ગ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે અન્ય સુરક્ષિત વૈકલ્પિક સમુદ્રી માર્ગો અને વિવિધ દેશોમાંથી પુરવઠો મેળવવાની નીતિ પર કામ કરી રહ્યું છે, જેથી કોઈપણ કટોકટીમાં દેશની ઊર્જા જરૂરિયાતો અવિરતપણે પૂરી થઈ શકે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝનું ભૌગોલિક મહત્વ: સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ એ ઉત્તરમાં ઈરાન અને દક્ષિણમાં ઓમાન તથા સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચે આવેલો એક સાંકડો સમુદ્રી માર્ગ છે, જે સૌથી સાંકડા ભાગમાં માત્ર 33 કિલોમીટર (21 માઇલ) પહોળો છે. વિશ્વના કુલ સમુદ્રી તેલ વ્યાપારનો આશરે 20થી 25 ટકા હિસ્સો આ જ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.
ભારતીય નૌકાદળની સતર્કતા: ખાડી ક્ષેત્ર અને અરબ સાગરમાં વેપારી જહાજો પર વધતા હુમલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય નૌકાદળે 'ઓપરેશન સંકલ્પ' હેઠળ આ વિસ્તારમાં યુદ્ધજહાજો તૈનાત કર્યા છે, જેથી ભારતીય નાવિકો અને માલવાહક જહાજોને સુરક્ષા પૂરી પાડી શકાય.








