Census 2027 Online Form: દેશમાં આગામી વસ્તી ગણતરી 2027 અંતર્ગત ડિજિટલ માધ્યમથી એટલે કે ઓનલાઈન 'સ્વગણના'ની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. દિલ્હી-NCR વિસ્તારમાં આ પ્રક્રિયા અલગ-અલગ તારીખો મુજબ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. નોઈડા, ગાઝિયાબાદ, મેરઠ, હાપુડ અને બુલંદશહેર સહિત ઉત્તર પ્રદેશના NCR જિલ્લાઓમાં 16 નવેમ્બરથી ઓનલાઈન સ્વગણનાનો પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે, જ્યાંના રહેવાસીઓ 30 નવેમ્બર, 2026 સુધી ઘરે બેઠા પોતાના પરિવારની વિગતો નોંધાવી શકે છે. જ્યારે દિલ્હી, ગુરુગ્રામ અને ફરીદાબાદના નાગરિકોએ સ્વગણના માટે જાન્યુઆરી 2027 સુધી રાહ જોવી પડશે. ખાસ વાત એ છે કે આ વખતે ઓનલાઈન ફોર્મમાં જાતિની માહિતી પણ માંગવામાં આવી રહી છે.
ક્યારે અને ક્યાં સુધી ભરી શકાશે ઓનલાઈન સ્વગણના ફોર્મ?
ઉત્તર પ્રદેશના NCR જિલ્લાઓમાં ઓનલાઈન સ્વગણના 16થી 30 નવેમ્બર, 2026 સુધી ચાલશે, ત્યારબાદ 1 ડિસેમ્બર, 2026થી 4 જાન્યુઆરી, 2027 સુધી વસ્તી ગણતરી કર્મચારીઓ ઘરે-ઘરે જઈને માહિતી એકત્ર કરશે. બીજી તરફ, દિલ્હી, હરિયાણા અને ગુજરાત સહિત દેશના બાકીના રાજ્યોમાં સ્વગણનાનો તબક્કો 10થી 24 જાન્યુઆરી, 2027 સુધી પ્રસ્તાવિત છે. ત્યારબાદ 25 જાન્યુઆરીથી 28 ફેબ્રુઆરી, 2027 દરમિયાન કર્મચારીઓ દ્વારા ઘરે-ઘરે જઈને વસ્તી ગણતરીની કામગીરી પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
ફોર્મના 10મા સવાલમાં પૂછવામાં આવશે જાતિ
વસ્તી ગણતરીના બીજા તબક્કામાં નાગરિકોને કુલ 40 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે, જેમાંથી 10મો પ્રશ્ન જાતિ સંબંધિત છે. આ પ્રશ્નમાં વ્યક્તિ અનુસૂચિત જાતિ (SC) કે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) માંથી આવે છે કે કેમ તે પૂછવામાં આવશે. પોર્ટલ પર SC અને ST માટે સૂચિત યાદી મુજબ પસંદગીના અલગ-અલગ વિકલ્પો આપવામાં આવ્યા છે. જોકે, અન્ય જાતિઓ માટે પહેલેથી તૈયાર ડ્રોપડાઉન યાદી આપવામાં આવી નથી; તેથી અન્ય વર્ગના લોકોએ પોતાની જાતિ કે પેટાજાતિનું નામ (જેમ કે બ્રાહ્મણ, રાજપૂત, પટેલ, જાટ, યાદવ, સોની કે કુંભાર વગેરે) જાતે ટાઈપ કરીને દાખલ કરવું પડશે.

શું જાતિનું પ્રમાણપત્ર અપલોડ કરવું જરૂરી છે?
ઓનલાઈન સ્વગણના ફોર્મમાં જાતિની વિગતો દાખલ કરવા માટે કોઈપણ પ્રકારનું જાતિ પ્રમાણપત્ર અપલોડ કરવાની અનિવાર્યતાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. નાગરિકોએ પોતાની શ્રેણી અને જાતિની માહિતી સ્વ-ઘોષણાના આધારે જાતે જ ભરવાની રહેશે. આ ઉપરાંત, જે નાગરિકો પોતાની જાતિ જાહેર કરવા માંગતા ન હોય તેમના માટે પણ ફોર્મમાં 'જાતિ જણાવવા માંગતા નથી' અને 'કોઈ જાતિ નથી' જેવા વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
અટક (સરનેમ) લખવી કે જાતિ? ડ્રોપડાઉન યાદી ન હોવાથી ઊભી થયેલી મૂંઝવણ
પોર્ટલ પર અન્ય જાતિઓના નામની પહેલેથી તૈયાર ડ્રોપડાઉન યાદી ન હોવાને કારણે નિષ્ણાતોમાં ચિંતા જોવા મળી રહી છે. આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે, પૂરતી જાણકારીના અભાવે ઘણા લોકો પોતાની મૂળ જાતિને બદલે પોતાની અટક (જેમ કે શર્મા, વર્મા, સિંહ કે ચૌધરી) લખી શકે છે. હકીકતમાં, ઘણી અટકો એક કરતાં વધુ જાતિઓમાં સામાન્ય હોય છે, જેનાથી જાતિની ચોક્કસ ઓળખ મુશ્કેલ બને છે. ખાસ કરીને અન્ય પછાત વર્ગની વિવિધ જાતિઓની ચોક્કસ સંખ્યાના આંકલન માટે અટકને બદલે સાચી જાતિ લખવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
ઘરે બેઠા કેવી રીતે ભરશો ઓનલાઈન સ્વગણના ફોર્મ?
પાત્ર વિસ્તારોના નાગરિકો ભારત સરકારના સત્તાવાર સ્વગણના પોર્ટલ (https://se.census.gov.in/) પર જઈને સરળતાથી ઓનલાઈન ફોર્મ ભરી શકે છે.
1. સૌપ્રથમ સત્તાવાર સ્વગણના પોર્ટલ ખોલો.
2. તમારું રાજ્ય પસંદ કરો અને મોબાઈલ નંબર તથા OTP દ્વારા લોગિન કરો.
3. પરિવારના મુખ્ય વ્યક્તિનું નામ, જન્મતારીખ અને અન્ય પ્રાથમિક વિગતો ભરો.
4. ત્યારબાદ પરિવારના અન્ય સભ્યોને ઉમેરીને તેમની વિગતો દાખલ કરો.
5. જાતિ સંબંધિત 10મા પ્રશ્નમાં તમારી શ્રેણી અને જાતિનું સાચું નામ લખો.
6. તમામ માહિતી ચકાસ્યા બાદ ફોર્મ સબમિટ કરો. ફોર્મ જમા થયા બાદ તમને એક 'યુનિક સેલ્ફ-એન્યુમરેશન આઈડી' (SE ID) મળશે, જેને સાચવીને રાખવો જરૂરી છે. જ્યારે વસ્તી ગણતરી કર્મચારી ઘરે આવે ત્યારે તેમને આ આઈડી બતાવવાથી તમારી ઓનલાઈન વિગતો સીધી જ વેરિફાય થઈ જશે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
ભારતની પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી: વર્ષ 2027ની વસ્તી ગણતરી ભારતના ઇતિહાસની પ્રથમ સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી છે, જેમાં નાગરિકોને પ્રથમ વખત 'સેલ્ફ-એન્યુમરેશન' પોર્ટલ દ્વારા પોતાની માહિતી જાતે ભરવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે.
SE IDનું મહત્વ: ઓનલાઈન ફોર્મ ભર્યા પછી મળતો SE ID નંબર રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર SMS દ્વારા પણ મોકલવામાં આવે છે. આ આઈડી બતાવ્યા બાદ કર્મચારીએ તમારા ઘરે બેસીને ફરીથી 40 સવાલો પૂછવાની જરૂર રહેતી નથી, માત્ર પ્રાથમિક ખરાઈ કરીને પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી દેવામાં આવે છે.








