Bilkis Bano Case Supreme Court Bail: દેશના અત્યંત ચર્ચિત એવા બિલ્કિસ બાનો કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા બે દોષિતોની આજીવન કેદની સજાને સ્થગિત કરી દીધી છે અને તેમને જામીન પર મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે સુનાવણી દરમિયાન નોંધ્યું હતું કે આ બંને દોષિતો પહેલાંથી જ 17 વર્ષ કરતાં વધુ સમય જેલમાં વિતાવી ચૂક્યા છે અને તેમની અપીલમાં એવા મહત્વપૂર્ણ તથ્યો તથા કાયદાકીય મુદ્દાઓ સામેલ છે, જેના પર ઊંડાણપૂર્વક વિચારણા કરવાની જરૂરિયાત છે.
એક અરજદારની દિવ્યાંગતા અને 17 વર્ષથી વધુની જેલની સજાને કોર્ટે ધ્યાનમાં લીધી
સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ એમ. એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ પ્રસન્ના બી. વરાલેની ખંડપીઠે ગત 28 ઓક્ટોબરના રોજ આ મહત્વપૂર્ણ આદેશ પસાર કર્યો હતો. ખંડપીઠે જામીન મંજૂર કરતી વખતે એ બાબતની પણ ખાસ નોંધ લીધી હતી કે, અપીલકર્તાઓમાં સામેલ એક દોષિત બિપિનચંદ જોશી દિવ્યાંગ છે. બંને દોષિતોએ જેલમાં વિતાવેલા લાંબા સમયગાળા અને તબીબી-કાયદાકીય પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને અદાલતે તેમને આ વચગાળાની રાહત આપી છે.
જાન્યુઆરી 2024માં સમયપૂર્વ મુક્તિ રદ થયા બાદ બંને દોષિતો ફરી જેલમાં ગયા હતા
ઉલ્લેખનીય છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી જે બે દોષિતો બિપિનચંદ જોશી અને પ્રદીપ મોઢિયાને જામીન મળ્યા છે, તેઓ પણ એ 11 દોષિતોમાં સામેલ હતા જેમની ગુજરાત સરકાર દ્વારા અપાયેલી સમયપૂર્વ મુક્તિ (રેમિશન) ને સુપ્રીમ કોર્ટે જાન્યુઆરી 2024માં રદ કરી દીધી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના તે ચુકાદા બાદ તમામ દોષિતોએ ફરીથી જેલમાં આત્મસમર્પણ કરવું પડ્યું હતું. ત્યારબાદ આ બંને દોષિતોએ બોમ્બે હાઈકોર્ટના મે 2017ના એ ચુકાદાને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો, જેમાં તેમની દોષસિદ્ધિ અને આજીવન કેદની સજાને યથાવત રાખવામાં આવી હતી.
શું છે 2002નો સમગ્ર બિલ્કિસ બાનો કેસ?
વર્ષ 2002માં ગોધરા કાંડ બાદ ગુજરાતમાં ફાટી નીકળેલા કોમી રમખાણો દરમિયાન આ હૃદયદ્રાવક ઘટના બની હતી. તે સમયે બિલ્કિસ બાનોની ઉંમર માત્ર 21 વર્ષની હતી અને તેઓ ગર્ભવતી હતા. રમખાણો દરમિયાન ટોળાએ તેમના પર સામૂહિક દુષ્કર્મ આચર્યું હતું અને તેમની ત્રણ વર્ષની માસૂમ દીકરી સહિત પરિવારના 7 સભ્યોની નિર્મમ હત્યા કરી નાખી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ આ કેસની તપાસ CBIને સોંપવામાં આવી હતી અને નિષ્પક્ષ સુનાવણી માટે કેસ ગુજરાતથી મહારાષ્ટ્ર (મુંબઈ) ટ્રાન્સફર કરાયો હતો, જ્યાં વિશેષ અદાલતે દોષિતોને આજીવન કેદની સજા ફટકારી હતી.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
સજા સ્થગિતનો કાયદાકીય અર્થ: ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) ની કલમ-430 (અગાઉની CrPC કલમ 389) હેઠળ, જ્યારે કોઈ દોષિતની મુખ્ય અપીલ અદાલતમાં પડતર હોય અને તેણે સજાનો મોટો હિસ્સો ભોગવી લીધો હોય ત્યારે અંતિમ ચુકાદો ન આવે ત્યાં સુધી કોર્ટે તેની સજા સ્થગિત કરીને શરતી જામીન આપી શકે છે.
કેસનો ઘટનાક્રમ: જાન્યુઆરી 2008માં મુંબઈની વિશેષ CBI કોર્ટે 11 દોષિતોને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી, જેને મે 2017માં બોમ્બે હાઈકોર્ટે માન્ય રાખી હતી. ઓગસ્ટ 2022માં 15 વર્ષની સજા પૂર્ણ થવાના આધારે તેમને મુક્ત કરાયા હતા, પરંતુ 8 જાન્યુઆરી, 2024ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે તે મુક્તિ રદ કરી દીધી હતી.








