Amdavad 2030 Commonwealth Games: ગુજરાતના અમદાવાદ શહેર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય રમતગમતના ક્ષેત્રમાં એક મોટો અવસર સામે આવ્યો છે. વર્ષ 2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સનું આયોજન અમદાવાદમાં થશે. આ સ્પર્ધા ખાસ મહત્ત્વ ધરાવે છે, કારણ કે તે કોમનવેલ્થ ગેમ્સની શરૂઆતનાં 100 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસરે યોજાશે. નવેમ્બર 2025માં સ્કોટલેન્ડના ગ્લાસગોમાં યોજાયેલી કોમનવેલ્થ સ્પોર્ટની જનરલ એસેમ્બલીમાં 74 સભ્ય દેશો અને પ્રદેશોએ અમદાવાદને યજમાન બનાવવાના નિર્ણયને સર્વસંમતિથી મંજૂરી આપી હતી. આ સ્પર્ધાને સત્તાવાર રીતે ‘Amdavad 2030 Commonwealth Games’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.
15થી 17 રમતોનો સમાવેશ કરવાની યોજના
કોમનવેલ્થ સ્પોર્ટના સત્તાવાર આયોજન મુજબ, અમદાવાદમાં યોજાનારી આ સ્પર્ધામાં કુલ 15થી 17 રમતોનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. કઈ રમતોને અંતિમ કાર્યક્રમમાં સ્થાન મળશે અને ખેલાડીઓ કઈ-કઈ સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેશે, તેની સંપૂર્ણ યાદી આગામી સમયમાં સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવશે. આયોજન સમિતિ કોમનવેલ્થ સ્પોર્ટ અને સંબંધિત આંતરરાષ્ટ્રીય રમતગમત સંસ્થાઓ સાથે મળીને સ્પર્ધાના કાર્યક્રમને અંતિમ સ્વરૂપ આપશે. આ પ્રક્રિયામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાત્મકતા સાથે યજમાન શહેરની ઓળખ અને રમતગમતના વિકાસને પણ ધ્યાનમાં રાખવામાં આવશે.
કઈ રમતોને મળી છે પ્રાથમિક મંજૂરી?
2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સ માટે કેટલીક રમતોને પ્રાથમિક કાર્યક્રમમાં સ્થાન આપવાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે. તેમાં એથ્લેટિક્સ અને પેરા એથ્લેટિક્સ, સ્વિમિંગ અને પેરા સ્વિમિંગ, ટેબલ ટેનિસ અને પેરા ટેબલ ટેનિસ, બોલ્સ અને પેરા બોલ્સ, વેઇટલિફ્ટિંગ અને પેરા પાવરલિફ્ટિંગ, આર્ટિસ્ટિક જિમ્નેસ્ટિક્સ, નેટબોલ તથા બોક્સિંગનો સમાવેશ થાય છે. આ યાદીમાં સામાન્ય રમતોની સાથે પેરા સ્પોર્ટ્સનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી દિવ્યાંગ ખેલાડીઓને પણ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પોતાની પ્રતિભા દર્શાવવાની તક મળી શકે. જોકે, આ પ્રાથમિક યાદી છે અને સંપૂર્ણ રમત કાર્યક્રમની જાહેરાત બાકી છે.
ક્રિકેટ, હોકી અને બેડમિન્ટન જેવી રમતો પર નજર
અમદાવાદમાં યોજાનારી કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં કઈ વધારાની રમતોને સ્થાન મળશે, તે અંગે રમતપ્રેમીઓમાં પણ ઉત્સુકતા રહેશે. હાલમાં વિચારણા હેઠળની રમતોમાં તીરંદાજી, બેડમિન્ટન, 3x3 બાસ્કેટબોલ, 3x3 વ્હીલચેર બાસ્કેટબોલ, બીચ વોલીબોલ, T20 ક્રિકેટ, સાઇકલિંગ, ડાઇવિંગ, હોકી, જુડો, રિધમિક જિમ્નેસ્ટિક્સ, રગ્બી સેવન્સ, શૂટિંગ, સ્ક્વોશ, ટ્રાયથલોન અને પેરા ટ્રાયથલોન તથા કુસ્તીનો સમાવેશ થાય છે. યજમાન તરીકે ભારત વધુમાં વધુ બે નવી અથવા પરંપરાગત રમતોનો પ્રસ્તાવ પણ રજૂ કરી શકે છે. જોકે, આ તમામ રમતોને અંતિમ મંજૂરી મળી ગઈ છે એવું માનવું નહીં; તેમની પસંદગી અંતિમ રમત કાર્યક્રમ પર આધારિત રહેશે.
PM મોદીએ કહ્યું, ભારત માટે તકોનો કોઈ અંત નથી
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની આ રમતગમત સ્પર્ધાઓ અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કરતા જણાવ્યું છે કે દેશમાં રમતગમત ક્ષેત્રે હવે તકોનો કોઈ પાર નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રમતગમત માત્ર મનોરંજન પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ દેશના દરેક યુવાન પાસે પોતાની અનન્ય પ્રતિભા અને સપનાંઓને સાકાર કરવા માટેનું પ્લેટફોર્મ મળી રહ્યું છે. પીએમ મોદીના મતે, આ વૈશ્વિક સ્પર્ધાઓ યોજાવાથી દેશના યુવાનોને પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરવાની ઉત્તમ તક મળશે અને આવનારી પેઢી ભારતને વિશ્વ મંચ પર ગૌરવ અપાવશે.
2036 ઓલિમ્પિક માટે અમદાવાદ કેન્દ્રમાં
ભારતની રમતગમત યોજનામાં 2036ની ઓલિમ્પિક અને પેરાલિમ્પિક ગેમ્સનું આયોજન એક મહત્ત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય છે. ભારતે આ માટે અમદાવાદને કેન્દ્રમાં રાખીને પોતાની યોજનાની રૂપરેખા રજૂ કરી છે. ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘ (IOA) દ્વારા આ દૃષ્ટિકોણને ‘Rising Together’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ યોજના હેઠળ ઓલિમ્પિક ગેમ્સનું આયોજન માત્ર એક રમતોત્સવ તરીકે નહીં, પરંતુ રમતગમતના વિકાસ અને દેશની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખને આગળ વધારવાની તક તરીકે જોવામાં આવે છે. જોકે, અમદાવાદને 2036ની ઓલિમ્પિકના યજમાન તરીકે હજુ અંતિમ પસંદગી મળી નથી.
ઓલિમ્પિકની યજમાની માટે હજુ બાકી છે પસંદગી પ્રક્રિયા
ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘે આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિ (IOC) સાથે 2036ની ઓલિમ્પિકના આયોજન અંગે ચર્ચાની પ્રક્રિયા આગળ વધારી છે. 7 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ જાહેર થયેલી માહિતી અનુસાર, ભારત સહિત સાત દેશો અથવા રાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિઓ યજમાની માટેની પ્રારંભિક ચર્ચાના તબક્કામાં છે. આ યાદીમાં ભારત ઉપરાંત જર્મની, કતાર, હંગેરી, તુર્કી, દક્ષિણ આફ્રિકા અને દક્ષિણ કોરિયાનો સમાવેશ થાય છે. હવે IOC દ્વારા વિવિધ પ્રસ્તાવોની સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે. તેથી ભારતની દાવેદારી સત્તાવાર પ્રક્રિયામાં છે, પરંતુ અંતિમ યજમાન કોણ બનશે તે હજુ નક્કી થયું નથી.
અમદાવાદ માટે રમતગમતના ક્ષેત્રે નવી તકો
2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સનું આયોજન અમદાવાદમાં થવાથી શહેરને આંતરરાષ્ટ્રીય રમતગમતના નકશા પર વધુ ઓળખ મળવાની તક મળશે. આવી મોટી સ્પર્ધાના આયોજનમાં રમતગમતનાં સ્થળો, ખેલાડીઓની સુવિધાઓ, પરિવહન, સુરક્ષા અને આયોજન વ્યવસ્થા જેવી બાબતો મહત્ત્વની હોય છે. સાથે જ સ્થાનિક ખેલાડીઓ, કોચ અને રમતગમત સાથે સંકળાયેલા લોકોને પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાઓને નજીકથી સમજવાની તક મળી શકે છે. જોકે, આ તકોનો વાસ્તવિક લાભ કેટલો મળશે તે આયોજન, સુવિધાઓના ઉપયોગ અને સ્પર્ધા બાદ પણ રમતગમતના માળખાને જાળવી રાખવા પર નિર્ભર રહેશે.
કોમનવેલ્થ ગેમ્સથી ઓલિમ્પિક સુધીની નજર
અમદાવાદમાં 2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સનું આયોજન નક્કી થઈ ચૂક્યું છે, જ્યારે 2036ની ઓલિમ્પિક માટે ભારતની પ્રક્રિયા હજુ આગળ વધી રહી છે. આ બંને લક્ષ્યો વચ્ચે ભારત માટે રમતગમતની સુવિધાઓ વિકસાવવી, ખેલાડીઓને પ્રોત્સાહન આપવું અને આંતરરાષ્ટ્રીય આયોજનના ધોરણો જાળવવા જેવા પડકારો પણ રહેશે. આગામી વર્ષોમાં કોમનવેલ્થ ગેમ્સની અંતિમ રમત યાદી અને ઓલિમ્પિક યજમાની પ્રક્રિયાના નિર્ણયો પર સૌની નજર રહેશે. વડાપ્રધાન મોદીના શબ્દોમાં કહીએ તો, રમતગમતના ક્ષેત્રમાં તકોનો વિસ્તાર થઈ રહ્યો છે; હવે આ તકોને સફળતામાં બદલવા માટે આયોજન અને અમલીકરણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
