World Bank Report 2026:આપણે સામાન્ય રીતે એમ માનતા હોઈએ છીએ કે ભારતના ટોચના 10 ટકા ધનિક વર્ગ પાસે વૈભવી જીવનશૈલી અને ઊંચું જીવનધોરણ ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ જ્યારે આ આંકડાઓની સરખામણી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કરવામાં આવે છે, ત્યારે એકદમ ચોંકાવનારી તસવીર સામે આવે છે. વિશ્વબેંકના વર્ષ 2026ના 'પૉવર્ટી એન્ડ ઇનઇક્વાલિટી પ્લેટફોર્મ'ના તાજા ડેટા અનુસાર, વિશ્વના કેટલાક સૌથી વિકસિત અને સમૃદ્ધ દેશોના સૌથી ગરીબ 10 ટકા લોકોની દૈનિક આવક કે વપરાશ સ્તર ભારતના સૌથી ધનિક 10 ટકા લોકો કરતાં પણ વધુ છે! આ આંકડાકીય તુલના માત્ર કાગળ પરના આંકડા નથી, પરંતુ આપણી આર્થિક વ્યવસ્થા અને ઉત્પાદકતા સામે ઊભો થયેલો એક ગંભીર સવાલ છે.
અમેરિકા અને કેનેડાના 'ગરીબ' આગળ ભારતના અમીરો લાચાર
વિશ્વબેંકના આ અહેવાલે દુનિયાભરના અર્થશાસ્ત્રીઓનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં સૌથી ગરીબ 10 ટકા લોકો માટે દૈનિક આવક અથવા વપરાશ મર્યાદા પ્રતિ વ્યક્તિ માંડ 3 ડોલર જેટલી છે. તેની સામે જ્યારે અમેરિકા, કેનેડા કે જર્મની જેવા અતિ સમૃદ્ધ દેશો પર નજર કરીએ તો ચિત્ર સાવ અલગ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં આ આંકડો 25 ડોલર, કેનેડામાં 31 ડોલર, તેમજ જર્મની અને ઑસ્ટ્રેલિયામાં 28 ડોલર પ્રતિ દિવસ સુધી પહોંચે છે. વિકસિત દેશોના પાયાના સ્તરે જીવન જીવતા લોકો પણ આર્થિક રીતે કેટલા સધ્ધર છે તેની આ સ્પષ્ટ ઝાંખી છે.
ભારતમાં જેને ધનિક ગણીએ છીએ, તે પશ્ચિમના દેશોમાં ગરીબ સમાન
જ્યારે સિક્કાની બીજી બાજુ એટલે કે વિતરણના સર્વોચ્ચ છેડાની સરખામણી કરીએ, ત્યારે ભારતની સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક બને છે. ભારતના સૌથી ધનિક ગણાતા 10 ટકા લોકોની દૈનિક આવક કે વપરાશ મર્યાદા પ્રતિ વ્યક્તિ માત્ર 10 ડોલર આસપાસ છે. જ્યારે આ જ શ્રેણીના અમીર લોકો માટે આ આંકડો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં વધીને 173 ડોલર પ્રતિ દિવસ, કેનેડા અને ઑસ્ટ્રેલિયામાં 129 ડોલર પ્રતિ દિવસ અને જર્મનીમાં 128 ડોલર પ્રતિ દિવસ સુધી પહોંચી જાય છે. આ અતિશય મોટો તફાવત બંને અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચેની ખરી શક્તિ અને અંતરને દર્શાવે છે.
મહિને 80 હજાર કમાનાર વ્યક્તિ ભારતમાં 'ટોચના 10 ટકામાં'
આ રિપોર્ટના સંદર્ભમાં ભારતના આર્થિક સર્વેક્ષણ (Economic Survey of India) પર નજર કરીએ તો એક રસપ્રદ અને વિચાર માંગી લે તેવી હકીકત સામે આવે છે. આપણા દેશમાં જો કોઈ વ્યક્તિ દર મહિને આશરે રૂ. 80,000 કે તેથી વધુ કમાણી કરતી હોય, તો તે દેશના ટોચના 10 ટકા કમાનારાઓની યાદીમાં સ્થાન મેળવી લે છે. છતાં પણ, અદ્યતન અર્થતંત્રોના સૌથી નીચલા તળિયે જીવન ગુજારતા નાગરિકોની સરખામણીમાં ભારતના આ સધ્ધર પરિવારોનું જીવનધોરણ અને સુવિધાઓનું સ્તર ઘણું પાછળ રહી જાય છે.
ભારતની આર્થિક પ્રગતિ સામે લાંબા ગાળાનો મોટો પડકાર
આ વૈશ્વિક અહેવાલ માત્ર એક આંકડાકીય વિશ્લેષણ નથી, પરંતુ તે દેશના નીતિવઘ ઘડવૈયાઓ અને આર્થિક નીતિઓ માટે એક મોટો પડકાર છે. દેશમાં ઝડપી આર્થિક વિકાસ થઈ રહ્યો છે અને અબજોપતિઓની સંખ્યા પણ વધી રહી છે, પરંતુ આવકની અસમાનતા (Income Inequality) અને પાયાના સ્તરે રોજગારી તેમજ ઉત્પાદકતામાં વધારો કરવો હજુ પણ દેશ સામે સૌથી મોટો મંચ છે. જો દેશના નાગરિકોની ખરી શક્તિ અને આવકનું સ્તર નહીં સુધરે, તો વૈશ્વિક સ્તરે આ આર્થિક ખામી પૂરવી મુશ્કેલ બનશે.
