Petrol Diesel Price Hike: ઓઈલ કંપનીઓએ દેશની સામાન્ય જનતાને પાંચ દિવસમાં મોંઘવારીનો બીજો ફટકો આપ્યો છે. 15 મેના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ₹3નો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો, અને હવે લગભગ 90 પૈસાનો વધારો થયો છે. દિલ્હીથી મુંબઈ સુધી પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા ભાવ મંગળવારથી અમલમાં આવ્યા છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ ફરી મોંઘા થઈ ગયા છે. માત્ર પાંચ દિવસમાં, તેલ કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો કરીને સતત બીજો આંચકો આપ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત વધારાથી ફરી એકવાર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર બોજ પડ્યો છે. જોકે, આ વખતે ઇંધણના ભાવમાં વધારો સામાન્ય છે, લગભગ 90 પૈસા પ્રતિ લિટર, અને નવા ભાવ મંગળવારથી અમલમાં આવ્યા છે. ઇંધણના ભાવમાં વધારાની શ્રેણી 2022 ના યુગને પાછો લાવી રહી હોય તેવું લાગે છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં લગભગ 15 દિવસ સુધી દરરોજ નાના-મોટા વધારો થતો રહ્યો હતો.
આશરે કેટલો વધારો થયો છે?
પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા ભાવ પહેલા દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં થયેલા તાજેતરના વધારા અંગે ચર્ચા કરીએ. મંગળવારથી દિલ્હીથી મુંબઈ સુધીના ઈંધણના ભાવમાં વધુ વધારો થયો છે. તેલ કંપનીઓએ પાંચ દિવસમાં બીજો ફુગાવાનો ફટકો આપ્યો છે, દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ 87 પૈસા વધીને ₹98.64 પ્રતિ લિટર થયો છે, જ્યારે ડીઝલના ભાવ 91 પૈસા વધીને ₹91.58 પ્રતિ લિટર થયા છે.અગાઉ, 15 મેના રોજ, પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર ₹97.77 હતો, જે પ્રતિ લિટર 3 રૂપિયાનો વધારો દર્શાવે છે. અન્ય મહાનગરોમાં, મુંબઈમાં પેટ્રોલના ભાવ 91 પૈસા વધીને ₹107.59 પ્રતિ લિટર અને ડીઝલના ભાવ 94 પૈસા વધીને ₹94.08 પ્રતિ લિટર થયા છે. વધુમાં, કોલકાતામાં, પેટ્રોલનો ભાવ હવે પ્રતિ લિટર ₹109.70 છે, જે 96 પૈસાનો વધારો દર્શાવે છે, જ્યારે ડીઝલનો ભાવ 94 પૈસા વધીને ₹96.07 પ્રતિ લિટર થયો છે. ચેન્નાઈમાં, પેટ્રોલના ભાવ 82 પૈસા વધીને ₹92 પૈસા થયા છે.અને તે 104.49 રૂપિયા પ્રતિ લિટર થઈ ગયું છે, જ્યારે અહીં ડીઝલનો ભાવ 86 પૈસા વધીને 96.11 રૂપિયા પ્રતિ લિટર થયો છે.
ભાવ વધારાના મુખ્ય કારણ
મધ્ય પૂર્વના તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે તેલ સંકટ વધી રહ્યું હતું, જે દરમિયાન 2022 પછી લગભગ ચાર વર્ષમાં પહેલી વાર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹3નો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ઘણા નિષ્ણાતોએ આગાહી કરી હતી, કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઝડપી વધારાને કારણે તેલ કંપનીઓને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે આ વધારો પૂરતો નહીં, હોય.ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો ચાલુ રહી શકે છે. આ જ બન્યું છે, અને માત્ર પાંચ દિવસમાં બીજી વખત, પેટ્રોલ અને ડીઝલમાં પ્રતિ લિટર 90 પૈસાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. શું 2022નો યુગ પાછો આવી રહ્યો છે? પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સતત વધારા સાથે, એવું લાગે છે કે 2022નો યુગ પાછો આવી રહ્યો છે. હકીકતમાં, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા હતા, અને તેલ કંપનીઓને નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ રહ્યું હતું. તે સમયે, માર્ચ અને એપ્રિલ 2022 વચ્ચેના માત્ર 15 દિવસમાં, તેલ કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં 13 વખત વધારો કરીને જનતાને ચોંકાવી દીધી હતી. આમાંથી 10 દિવસોમાં, ભાવમાં પ્રતિ લિટર માત્ર 80 પૈસાનો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. 15 મેના રોજ પ્રતિ લિટર ₹3 ના વધારા પછી પણ, નિષ્ણાતો કહી રહ્યા હતા કે IOCL, BPCL અને HPCL જેવી તેલ કંપનીઓ ધીમે ધીમે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધુ વધારો કરી શકે છે.જેથી તેમને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ થઈ શકે.
કેમ થયો પેટ્રોલ ડીઝલના ભાવમાં વધારો?
માસ્ટર પોર્ટફોલિયો સર્વિસીસ લિમિટેડના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ગુરમીત સિંહ ચાવલાએ ઇન્ડિયા ટુડે ડોટ ઇનને જણાવ્યું હતું, કે જો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ લાંબા સમય સુધી પ્રતિ બેરલ $100 થી ઉપર રહેશે, તો આગામી ત્રણથી ચાર મહિનામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા છે. એક જ વારમાં મોટો વધારો થશે નહીં. નોંધનીય છે કે અગાઉ તેલના ભાવ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત હતા અને દર 15 દિવસે તેમાં સુધારા જોવા મળતા હતા.પરંતુ 2010 અને 2014 માં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સુધારો ઓએમસી(OMCs)ને સોંપવામાં આવ્યો હતો, અને ત્યારથી, તેલ કંપનીઓ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સુધારો કરવા માટે સ્વતંત્ર છે. જો કે, ભાવ વધારાના ઇતિહાસ પર નજર નાખતા, તેલ કંપનીઓએ ઘણીવાર એક મોટો વધારો કરવાને બદલે નાના વધારાનો વધારો કર્યો છે. તેલ કંપનીઓ કેટલું નુકસાન કરી રહી છે? તાજેતરના પીટીઆઈ રિપોર્ટ પર એક નજર નાખો, તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો હોવા છતાં, દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રાખવાથી સરકારી તેલ કંપનીઓને દરરોજ ₹1,600-₹1,700 કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું હતું.
ઉર્જા વિશ્લેષક ધવલ પોપટે ભાવ વધારા પર ટિપ્પણી કરતા શું કહ્યું?
ચોઇસના ઊર્જા વિશ્લેષક ધવલ પોપટે ગયા અઠવાડિયે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ₹3ના વધારા પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું, કે આ વધારો ફક્ત આંશિક રાહત આપે છે.પોપટે જણાવ્યું હતું, કે પ્રતિ લિટર ₹1 નો વધારો ત્રણ સરકારી તેલ કંપનીઓના વાર્ષિક EBITDA માં આશરે ₹15,000-₹16,000 કરોડનો સુધારો કરી શકે છે. આનાથી વાર્ષિક આવકમાં આશરે ₹45,000-₹48,000 કરોડનો વધારો થશે. જોકે, જો વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણ યથાવત રહે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો ચાલુ રહે, તો નુકસાનને સરભર કરવા માટે પ્રતિ લિટર આશરે ₹10 નો કુલ વધારો જરૂરી બનશે.મંગળવારના ઘટાડા છતાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $110 થી ઉપર રહ્યા છે. એવી આશંકા છે, કે તેલ કંપનીઓ નુકસાનને સરભર કરવા માટે 2022 માં લાગુ કરાયેલા 80 પૈસાના વધારા જેવા જ 90 પૈસાના ભાવ વધારાને અપનાવી શકે છે.
