RBI Repo Rate Hike 2026:દેશમાં સતત વધી રહેલી મોંઘવારીને ડામવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (RBI) એક મોટો અને મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. લગભગ ચાર વર્ષના લાંબા સમયગાળા બાદ RBIની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC)એ સર્વસંમતિથી રેપો રેટમાં 0.25% (25 બેઝિસ પોઈન્ટ)નો વધારો કર્યો છે. આ નિર્ણય બાદ દેશમાં મુખ્ય વ્યાજદર એટલે કે રેપો રેટ વધીને 5.50% પર પહોંચી ગયો છે. આ સાથે જ સેન્ટ્રલ બેંકે પોતાની નાણાકીય નીતિનું વલણ પણ ‘ન્યુટ્રલ’માંથી બદલીને વધુ કડક એટલે કે ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ’ કરી દીધું છે. આ ફેરફાર સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે બેંક મોંઘવારીને અંકુશમાં રાખવા માટે ભવિષ્યમાં પણ કડક પગલાં લેવા તૈયાર છે.
મોંઘવારી વધવાના મુખ્ય કારણો અને વર્તમાન સ્થિતિ
છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક અને સ્થાનિક સ્તરે ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિઓને કારણે દેશમાં મોંઘવારીનું દબાણ સતત વધી રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને રાજકીય અસ્થિરતાના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ચોમાસા દરમિયાન કેટલાક વિસ્તારોમાં અનિયમિત કે ઓછો વરસાદ થવાને કારણે શાકભાજી અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની કિંમતો પણ વધી ગઈ છે. આ જ કારણોસર સપ્ટેમ્બર 2026માં ભારતનો છૂટક મોંઘવારી દર વધીને 5.54% પર પહોંચી ગયો હતો, જે બજારના અંદાજ કરતા ઘણો વધારે હતો. આ દર RBIની 6%ની ઉપલી સુરક્ષિત મર્યાદાની ખૂબ નજીક આવી ગયો હોવાથી વ્યાજદર વધારવાની ફરજ પડી છે.
વ્યાજદરમાં વધારા મુદ્દે RBIના સભ્યો વચ્ચે મતભેદ
RBIની નાણાકીય નીતિ સમિતિની બેઠકની કાર્યવાહીની વિગતો દર્શાવે છે કે વ્યાજદર ઝડપથી વધારવા મુદ્દે સભ્યોમાં બે અલગ-અલગ અભિપ્રાય જોવા મળ્યા હતા. ડેપ્યુટી ગવર્નર પૂનમ ગુપ્તા, એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર ઇન્દ્રનીલ ભટ્ટાચાર્ય અને સભ્ય સૌગત ભટ્ટાચાર્યે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે મોંઘવારી વધુ વકરે તે પહેલાં તેને રોકવા માટે સખત પગલાં લેવા અનિવાર્ય છે. બીજી તરફ, સમિતિના અન્ય સભ્યો જેવા કે નાગેશ કુમાર અને રામ સિંહે નીતિના કડક વલણ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. તેમનું માનવું હતું કે જો વ્યાજદરો લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે, તો લોકોની ખરીદશક્તિ અને બજારમાં માગ નબળી પડી શકે છે, જેનાથી દેશના આર્થિક વિકાસને નુકસાન થઈ શકે છે.
4GDP ગ્રોથ રેટનો ઉત્સાહજનક અંદાજ
એક તરફ જ્યાં મોંઘવારી ચિંતાનો વિષય બની છે, તો બીજી તરફ દેશના આર્થિક વિકાસદર (GDP Growth Rate) અંગે એક સારા સમાચાર પણ સામે આવ્યા છે. મોંઘવારીનો અંદાજ વધારવા છતાં, રિઝર્વ બેંકે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે ભારતના GDP ગ્રોથ રેટના અંદાજમાં 0.40%નો વધારો કરીને તેને 7.1% કર્યો છે. આ દર્શાવે છે કે મોંઘવારીના પડકારો વચ્ચે પણ ભારતનું અર્થતંત્ર અંદરથી મજબૂત છે અને દેશમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ સારી ઝડપે આગળ વધી રહી છે. RBI સમગ્ર વર્ષ માટે સરેરાશ મોંઘવારી દર 5.2% રહેવાનો અંદાજ મૂકી રહી છે.
ગ્રાહકો પર આ નિર્ણયની શું અસર પડશે?
રેપો રેટ એવો દર છે જેના પર રિઝર્વ બેંક દેશની અન્ય commercial બેંકોને લોન આપે છે. જ્યારે રેપો રેટ વધે છે, ત્યારે બેંકો માટે નાણાં મેળવવાનો ખર્ચ વધી જાય છે. આ પરિસ્થિતિમાં બેંકો પણ પોતાના ગ્રાહકો માટે ધિરાણ મોંઘું કરતી હોય છે. જો બેંકો વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લેશે, તો આગામી દિવસોમાં હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોન મેળવવી મોંઘી બની શકે છે. આ સિવાય, જૂની લોન ધરાવતા ગ્રાહકોના માસિક હપ્તા (EMI) અથવા લોનની મુદતમાં વધારો થઈ શકે છે. આગામી સમયમાં તમારા ખિસ્સા પર કેટલો બોજ પડશે તેનો આધાર તમારી બેંકના નિર્ણય અને લોનની શરતો પર રહેશે.
