These 5 big rules are changing: ઓક્ટોબર મહિનો પૂરો થવા જઈ રહ્યો છે અને 1 નવેમ્બર 2026થી કેટલાક મહત્ત્વના નિયમો તથા નાણાકીય પ્રક્રિયાઓ અંગે લોકોનું ધ્યાન રહેશે. LPG સિલિન્ડરના ભાવ, GST પ્રક્રિયામાં સુધારા, મોબાઇલ પર કોલરનું નામ દર્શાવવાની સુવિધા, પેન્શનધારકોનું લાઇફ સર્ટિફિકેટ અને ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્નની સમયમર્યાદા જેવા મુદ્દાઓ સામાન્ય નાગરિકો તથા વેપારીઓ માટે મહત્ત્વના છે. જોકે, આ તમામ ફેરફારો 1 નવેમ્બરથી જ અમલમાં આવશે એવો દાવો કરવા પહેલાં સંબંધિત વિભાગની સત્તાવાર જાહેરાત તપાસવી જરૂરી છે.
1. LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં થઈ શકે છે ફેરફાર
ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ સામાન્ય રીતે દર મહિનાની પહેલી તારીખે LPG સિલિન્ડર અને એર ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF)ના ભાવની સમીક્ષા કરે છે. તેથી 1 નવેમ્બરથી કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર અને વિમાનના ઇંધણના ભાવમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા છે. આ પહેલાં 1 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ 19 કિલોના કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં દિલ્હીમાં ₹62.50નો વધારો થયો હતો. તે સમયે 14.2 કિલોના ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નહોતો. નવેમ્બર માટેના નવા દર જાહેર થયા બાદ જ ગેસ સિલિન્ડર કેટલો મોંઘો કે સસ્તો થશે તે સ્પષ્ટ થશે.
2. GSTની પ્રક્રિયામાં સુધારા અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ અપડેટ
GST કાઉન્સિલે ઓક્ટોબર 2026ની બેઠકમાં વેપારીઓ માટે ટેક્સ રિફંડની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા, નોંધણી સરળ કરવા અને અનુપાલનનો બોજ ઘટાડવા જેવા સુધારાઓની ભલામણ કરી હતી. આ સુધારાઓથી વેપારીઓને જરૂરી દસ્તાવેજો અને રિટર્ન સંબંધિત પ્રક્રિયામાં રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. જોકે, રિફંડની ઓટોમેટિક મંજૂરી અથવા ₹5 કરોડ સુધીનું ટર્નઓવર ધરાવતા નાના વેપારીઓ માટેની સરળ યોજનાને 1 નવેમ્બરથી જ લાગુ થયેલી વ્યવસ્થા ગણવી યોગ્ય નથી. આ માટે સંબંધિત નિયમો, સૂચનાઓ અને અમલીકરણની તારીખ અંગે સરકારની સત્તાવાર જાહેરાત જોવી જરૂરી છે.
3. ફોન પર કોલ કરનારનું નામ દેખાડવાની સુવિધા
મોબાઇલ વપરાશકર્તાઓ માટે કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન (CNAP) સુવિધા મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આ ટેક્નોલોજીનો હેતુ ફોન પર કોલ કરનારના નામની ઓળખ દર્શાવવાનો છે, જેથી અજાણ્યા નંબર પરથી આવતા ફોનને ઓળખવામાં મદદ મળે. હાલમાં આ સુવિધા દેશભરમાં 1 નવેમ્બર 2026થી ફરજિયાત રીતે લાગુ થશે એવો દાવો સત્તાવાર પુષ્ટિ વિના કરવો યોગ્ય નથી. તેનો અમલ ક્યારે, કયા ટેલિકોમ નેટવર્ક પર અને કઈ રીતે થશે તે અંગેની અંતિમ માહિતી માટે ટેલિકોમ વિભાગ અથવા સંબંધિત કંપનીઓની જાહેરાત જોવી જરૂરી છે.
4. પેન્શનધારકોએ 30 નવેમ્બર સુધી લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા કરાવવું
સરકારી પેન્શન મેળવતા લોકો માટે નવેમ્બર મહિનો મહત્ત્વપૂર્ણ છે. પેન્શન ચાલુ રાખવા માટે વાર્ષિક લાઇફ સર્ટિફિકેટ એટલે કે જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવાનું હોય છે. 2026માં 80 વર્ષ કે તેથી વધુ વયના પેન્શનધારકો માટે આ પ્રક્રિયા 1 ઓક્ટોબરથી શરૂ થઈ છે, જ્યારે 80 વર્ષથી ઓછી વયના પેન્શનધારકો 1 નવેમ્બરથી પોતાનું લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા કરાવી શકે છે. સામાન્ય વાર્ષિક સમયમર્યાદા 30 નવેમ્બર છે. પેન્શનધારકો બેંક અથવા સંબંધિત પેન્શન વિતરણ કચેરીમાં જઈને પ્રમાણપત્ર આપી શકે છે. પાત્રતા અને સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય તો જીવન પ્રમાણ (Jeevan Pramaan) દ્વારા ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ પણ બનાવી શકાય છે. સમયસર પ્રમાણપત્ર જમા ન થાય તો પેન્શનની ચુકવણીમાં વિલંબ અથવા વિક્ષેપ પડી શકે છે.
5. ઓડિટવાળા કરદાતાઓ માટે ITR ભરવાની તારીખ 21 નવેમ્બર
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 સંબંધિત આવકવેરા રિટર્ન ભરતા કેટલાક કરદાતાઓ માટે CBDTએ સમયમર્યાદા લંબાવી છે. આવકવેરા વિભાગની જાહેરાત મુજબ, નિર્ધારિત ઓડિટની શ્રેણીમાં આવતા કરદાતાઓ માટે આકારણી વર્ષ 2026-27નું ITR ભરવાની છેલ્લી તારીખ 31 ઓક્ટોબરથી વધારીને 21 નવેમ્બર 2026 કરવામાં આવી છે. જોકે, અહીં બે તારીખો વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. સંબંધિત શ્રેણીના કરદાતાઓ માટે ટેક્સ ઓડિટ રિપોર્ટ જમા કરવાની સમયમર્યાદા 21 ઓક્ટોબર 2026 સુધી લંબાવવામાં આવી હતી, જ્યારે ITR ભરવાની સમયમર્યાદા 21 નવેમ્બર છે. તેથી ઓડિટ રિપોર્ટ અને આવકવેરા રિટર્ન માટે એક જ તારીખ માનવી નહીં. કયા વ્યવસાય કે કરદાતાને ટેક્સ ઓડિટ ફરજિયાત છે તે માત્ર ₹1 કરોડના ટર્નઓવરના આધારે નક્કી થતું નથી; વ્યવસાયનો પ્રકાર અને લાગુ પડતી કાનૂની શરતો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. તેથી કરદાતાઓએ પોતાની શ્રેણી પ્રમાણે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ અથવા આવકવેરા વિભાગની સત્તાવાર સૂચનાઓની મદદ લેવી જોઈએ.
નવેમ્બર શરૂ થાય તે પહેલાં કઈ બાબતો તપાસવી?
નવા મહિનામાં ગેસના ભાવમાં ફેરફાર થઈ શકે છે, GSTમાં સુધારાઓ અમલમાં આવી શકે છે અને પેન્શનધારકો માટે લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા કરાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. બીજી તરફ, CNAPના દેશવ્યાપી અમલ અંગે અને GSTના ચોક્કસ નવા નિયમોની તારીખ અંગે સત્તાવાર સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. આથી, 1 નવેમ્બરથી પાંચેય નિયમો ચોક્કસપણે લાગુ થઈ રહ્યા છે એવું માનવાને બદલે, સંબંધિત સરકારી વિભાગોની જાહેરાતના આધારે અપડેટ મેળવવું વધુ યોગ્ય રહેશે.
