Sugar price hike: ખાંડના ભાવમાં વધારાનું સૌથી મોટું કારણ સંગ્રહખોરો અને વેપારીઓની સટ્ટાકીય ખરીદી છે. હવામાન, રોગ અને વરસાદની શેરડીના પાક પરની અસરને ધ્યાનમાં લેતા વેપારીઓને આગામી બજારમાં અછતનો ભય હતો. તેમણે દોઢ કે બે મહિના અગાઉથી ખાંડ ખરીદી હતી અને તેને ગોદામોમાં સંગ્રહિત કરી હતી. આના કારણે દેશમાં ખાંડનો પુષ્કળ ભંડાર હોવા છતાં બજારમાં ખાંડની અછત સર્જાઈ અને ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો. જોકે, સરકારી કાર્યવાહી અને વધારાની પુરવઠા વ્યવસ્થાને કારણે ભાવ હવે મધ્યમ થવાના સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે. કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતો ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી પ્રહલાદ જોશી અને ખાંડ ઉદ્યોગની સર્વોચ્ચ સંસ્થા ઇન્ડિયન સુગર એન્ડ બાયો-એનર્જી મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (ISMA) એ દાવો કર્યો છે કે સરકારની પહેલની અસર બજારમાં દેખાઈ રહી છે.
ખાંડના ભાવ કેમ વધ્યા?
વાર્ષિક સ્થાનિક જરૂરિયાત આશરે 28 મિલિયન ટનની સામે 30.6 મિલિયન ટન ખાંડ ઉપલબ્ધ છે. સરકાર બજારમાં પૂરતો સ્ટોક મુક્ત કરશે અને સંગ્રહખોરો અને કૃત્રિમ રીતે ભાવ વધારો કરનારાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. ISMA ના પ્રમુખ નીરજ શિરગાંવકરના જણાવ્યા અનુસાર, પીલાણ સીઝનની શરૂઆતમાં, શેરડીની ઉપલબ્ધતા, ખરાબ હવામાન, લાલ સડો રોગ અને પુનઃપ્રાપ્તિ દરમાં ફેરફારને કારણે પ્રારંભિક ઉત્પાદન અંદાજ પર દબાણ દેખાતું હતું. વધુમાં, તહેવારોની માંગ અને વૈશ્વિક બજારોમાં વધારાની જાણ થતાં વેપારીઓએ અગાઉથી ખરીદી વધારવાની પ્રેરણા આપી જેનાથી બજારમાં અટકળો વધુ વેગ પામી.
આંકડા શું કહે છે?
શરૂઆતમાં, ચિત્ર પ્રોત્સાહક હતું. કૃષિ મંત્રાલયે મે મહિનાના છેલ્લા અઠવાડિયામાં 5000.63 લાખ ટન શેરડીના રેકોર્ડ ઉત્પાદનનો અંદાજ લગાવ્યો હતો, જે પાછલા વર્ષના 4546.11 લાખ ટન કરતા લગભગ 454.52 લાખ ટન વધુ હતો. આમ છતાં, શેરડી ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ખાંડ ઉત્પાદનનો અંદાજ 34.3 મિલિયન ટનથી ઘટીને લગભગ 30.6 મિલિયન ટન થયો છે, જે પ્રારંભિક અંદાજથી લગભગ 11 ટકાનો ઘટાડો છે. આ ઘટાડો મુખ્યત્વે શેરડીની ગુણવત્તા અને રિકવરી દરમાં ઘટાડો થવાને કારણે થયો હતો. બે વર્ષ પહેલાં, રાષ્ટ્રીય સરેરાશ રિકવરી લગભગ 10.10 ટકા હતી, જ્યારે આ વખતે તે 9.56 ટકા છે. જોકે આ લગભગ 2024-25 જેટલું જ હતું, રેડ રોટ, ટોપ બોરર અને વધુ પડતા વરસાદને કારણે પાણી ભરાવાથી ઘણા વિસ્તારોમાં શેરડીની ગુણવત્તા પર અસર પડી. તેથી, ફક્ત શેરડીના વજનના આધારે ખાંડના ઉત્પાદનનો અંદાજ લગાવવો જોખમી સાબિત થયો.
સરકારી તંત્ર માટે એક મોટો પાઠ
સરકારી તંત્ર માટે આ એક મોટો બોધપાઠ છે. શેરડીના વિક્રમી ઉત્પાદનની આગાહીને ધ્યાનમાં રાખીને સમગ્ર સીઝન દરમિયાન ખેતરની સ્થિતિ, રોગ, પાણી ભરાવા, શેરડીની ગુણવત્તા અને રાજ્યવાર પુનઃપ્રાપ્તિનું સતત નિરીક્ષણ કરવું જરૂરી હતું. જો કૃષિ, શેરડી અને ખાદ્ય વિભાગોએ બદલાતા સંજોગો અનુસાર નિયમિતપણે ડેટાની સમીક્ષા કરી હોત અને ઉત્પાદન અંદાજ સુધાર્યા હોત, તો સંભવિત અછતને અગાઉથી ઓળખી શકાઈ હોત. આનાથી સ્ટોક મેનેજમેન્ટ અને વધારાના પુરવઠા જેવા સમયસર પગલાં લેવામાં આવ્યા હોત. હવે શું? પિલાણ સીઝન 10-15 દિવસ વહેલા શરૂ કરવાથી ઓક્ટોબરમાં બજારમાં 10-12 લાખ ટન ખાંડ આવી શકે છે, જ્યારે આ સમયગાળા દરમિયાન માંગ 24-25 લાખ ટન રહેવાની ધારણા છે. આ પુરવઠો, હાલના સ્ટોક અને ઈમ્પોર્ટ સાથે મળીને બજારના દબાણને હળવું કરી શકે છે. સપ્ટેમ્બરના અંતમાં આશરે 3.5 મિલિયન ટનનો સ્ટોક ખુલવાની અપેક્ષા છે. આનો અર્થ એ છે કે દેશ આગામી ખાંડ વર્ષમાં પૂરતા અનામત સાથે પ્રવેશ કરશે.
