India US tariff cut: અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે ભારત પર લાદવામાં આવેલા 25 ટકા ટેરિફને લઈને આપેલું તાજું નિવેદન વૈશ્વિક વેપાર અને ભૂરાજનીતિની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. બેસેન્ટે સ્પષ્ટ રીતે જણાવ્યું છે કે ભારત સામે અપનાવવામાં આવેલી આ ટેરિફ વ્યૂહરચના અમેરિકા માટે “અત્યંત સફળ” સાબિત થઈ છે, કારણ કે તેના પરિણામે ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી કરવામાં આવતી તેલની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ સાથે જ તેમણે સંકેત આપ્યો છે કે આવનારા સમયમાં આ ટેરિફ હટાવવાનો માર્ગ ખુલ્લો થઈ શકે છે, જે ભારત માટે મોટી આર્થિક રાહતરૂપ બની શકે છે. સ્કોટ બેસેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, જો ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી દ્વિપક્ષીય વાતચીત સકારાત્મક દિશામાં આગળ વધશે અને ઊર્જા ખરીદી સહિતના મુદ્દાઓ પર સમજૂતી બનશે, તો ભારત પર લાદવામાં આવેલો 25 ટકા ટેરિફ પાછો ખેંચવાની સંભાવના ઊભી થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, “હવે એવું લાગે છે કે આ ટેરિફ દૂર કરવા માટે પરિસ્થિતિ અનુકૂળ બની રહી છે.” આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા દબાણની સાથે સંવાદની નીતિ પણ અપનાવી રહ્યું છે.
'ઓઇલ પેનલ્ટી ટેરિફ' અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો
હાલમાં અમેરિકા દ્વારા ભારત પર દ્વિ-સ્તરીય ટેરિફ માળખું અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું છે, જેના કારણે ભારતીય નિકાસકારોને ભારે આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડી રહ્યું છે. આ માળખા હેઠળ પ્રથમ તબક્કે 25 ટકા સામાન્ય ટેરિફ લાદવામાં આવ્યો છે, જે ભારતની અમેરિકા તરફની કુલ નિકાસના આશરે 55 ટકા હિસ્સાને સીધી અસર કરે છે. આ ઉપરાંત, રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ઘટાડવા માટે દબાણ સર્જવાના હેતુથી ઓગસ્ટ 2025થી વધારાનો 25 ટકા 'ઓઇલ પેનલ્ટી ટેરિફ' અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. પરિણામે, ભારતમાંથી અમેરિકા મોકલાતી અનેક મહત્વપૂર્ણ વસ્તુઓ પર હાલમાં કુલ મળીને લગભગ 50 ટકા જેટલો ઊંચો ટેરિફ લાગુ થઈ ગયો છે.
રશિયાની તેલ આવકને મર્યાદિત કરવાનો
રશિયન તેલના મુદ્દે અમેરિકા, G7 દેશો અને યુરોપિયન યુનિયને મળીને 'પ્રાઇસ કેપ' વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી છે. આ વ્યવસ્થાનો હેતુ રશિયાની તેલ આવકને મર્યાદિત કરવાનો છે. હાલ જાન્યુઆરી 2026 સુધી રશિયન તેલ માટે પ્રતિ બેરલ 47.60 ડોલરની મહત્તમ કિંમત નક્કી કરવામાં આવી છે, જેને 1 ફેબ્રુઆરી 2026થી વધુ ઘટાડીને 44.10 ડોલર કરવામાં આવશે. જો રશિયા આ નિર્ધારિત મર્યાદાથી વધુ ભાવે તેલ વેચે છે, તો તેને આંતરરાષ્ટ્રીય વીમા, શિપિંગ અને નાણાકીય સેવાઓ જેવી મહત્વપૂર્ણ સુવિધાઓથી વંચિત રાખવામાં આવશે. અમેરિકાનો દાવો છે કે આ દબાણની સીધી અસર ભારતીય બજારમાં દેખાઈ રહી છે. અહેવાલો અનુસાર, જાન્યુઆરી 2026માં કેટલીક મોટી ભારતીય રિફાઇનરીઓએ રશિયન તેલની ખરીદી અટકાવી દીધી છે. જોકે, ભારતે સતત એ વાત પર ભાર મૂક્યો છે કે તેની ઊર્જા નીતિ રાષ્ટ્રીય હિત, ઊર્જા સુરક્ષા અને પોસાય તેવા ભાવોને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરવામાં આવે છે. આ સાથે જ ભારત હાલમાં અમેરિકાના સૂચિત 500 ટકા ટેરિફવાળા નવા બિલ પર પણ નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં દ્વિપક્ષીય વેપાર સંબંધોને વધુ અસર કરી શકે છે.
