LTCG Tax Rules Shares Mutual Funds Gold Property India: 13 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે આયોજિત એક કાર્યક્રમ દરમિયાન કેન્દ્રીય નાણાં મંત્રી નિર્મળા સીતારમણે લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ (LTCG) અને સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) અંગે મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું હતું. આ નિવેદન બાદ શેરબજારમાં મોટી હલચલ જોવા મળી હતી અને કેટલાક રોકાણકારોમાં એવી અફવા વહેતી થઈ હતી કે સરકાર એલટીસીજી અને એસટીટી નાબૂદ કરવા જઈ રહી છે. જોકે નાણાં મંત્રીએ તેને નાબૂદ કરવા અંગે કોઈ જાહેરાત કરી ન હતી. નાણાકીય બજારમાં શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, ગોલ્ડ અને રિયલ એસ્ટેટ જેવા વિવિધ રોકાણ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, જેના પર લાગતા કેપિટલ ગેઈન ટેક્સના નિયમો અલગ-અલગ છે.
શેરબજારમાં રોકાણ પર ટેક્સનો નિયમ
જો તમે લિસ્ટેડ ઇક્વિટી શેરોને 12 મહિનાથી વધુ સમય માટે હોલ્ડ કરીને રાખો છો, તો તેનાથી થતો નફો લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન (LTCG) ગણાય છે. નિયમ મુજબ, શેરો પર એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹1.25 લાખ સુધીનો લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી (કરમુક્ત) છે. ₹1.25 લાખથી વધુના ચોખ્ખા નફા પર 12.5% ના દરે ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમને એક વર્ષમાં શેરો પર કુલ ₹2 લાખનો નફો થાય છે, તો શરૂઆતના ₹1.25 લાખ પર કોઈ ટેક્સ લાગશે નહીં, જ્યારે બાકીના ₹75,000 પર 12.5% ટેક્સ (સેસ અને સરચાર્જ સાથે) ચૂકવવાનો રહેશે. 12 મહિનાથી ઓછા સમય માટે શેર રાખીને વેચવા પર 15%થી વધીને 20% કરાયેલો શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ (STGC) લાગુ પડે છે.
Mutual Funds પર કેપિટલ ગેઈનનું ગણિત
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ પર ટેક્સના નિયમો ફંડની કેટેગરી પર આધારિત હોય છે:
ઇક્વિટી-ઓરિએન્ટેડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ: જો તમે ફંડ 12 મહિનાથી વધુ સમય માટે હોલ્ડ કરો છો, તો ₹1.25 લાખ સુધીની વાર્ષિક કમાણી ટેક્સ ફ્રી રહે છે. તે પછીના નફા પર 12.5% ના દરે એલટીસીજી ટેક્સ લાગે છે.
ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ: 1 એપ્રિલ, 2023 કે ત્યાર પછી ખરીદેલા ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાંથી થતો તમામ નફો શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ગણાય છે. તમે તેને ગમે તેટલા લાંબા સમય માટે રાખો, નફો તમારી સામાન્ય ઇનકમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ જ કરપાત્ર બને છે અને તેમાં કોઈ ઇન્ડેક્લેશનનો ફાયદો મળતો નથી. જોકે, 1 એપ્રિલ, 2023 પહેલાં ખરીદેલા ડેટ ફંડ્સ પર જૂના નિયમો મુજબ ઇન્ડેક્લેશન વગર 12.5% LTCG લાગી શકે છે.
સોના (Gold, Gold ETFs & Mutual Funds) પર ટેક્સ વિધાન
સોનામાં રોકાણ પર ટેક્સ તેના સ્વરૂપ પર આધાર રાખે છે:
ફિઝિકલ ગોલ્ડ (દાગીના કે બિસ્કિટ): 24 મહિનાથી વધુ સમય માટે હોલ્ડ કર્યા પછી વેચવામાં આવે તો વિના ઇન્ડેક્લેશન સીધો 12.5% લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ લાગે છે.
ગોલ્ડ ETFs અને ગોલ્ડ ફંડ્સ: લિસ્ટેડ સિક્યોરિટીઝ હોવાને કારણે ગોલ્ડ ETFsને 12 મહિનાથી વધુ અને ગોલ્ડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને 24 મહિનાથી વધુ હોલ્ડ કરવા પર 12.5% LTCG લાગુ થાય છે.
ધ્યાન આપવા જેવી બાબત: સોનાના નફા પર શેરોની જેમ ₹1.25 લાખની વાર્ષિક છૂટનો લાભ મળતો નથી. સોના પર થતો સમગ્ર નફો ટેક્સના દાયરામાં આવે છે. જો 24 મહિનાથી ઓછા સમયમાં સોનું વેચવામાં આવે તો કરદાતાના ઇનકમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ શોર્ટ ટર્મ ટેક્સ લાગે છે.
રિયલ એસ્ટેટ પ્રોપર્ટી પર ટેક્સના સુધારેલા નિયમો
જમીન, મકાન કે ફ્લેટ જેવી અચલ સંપત્તિને 24 મહિનાથી વધુ સમય માટે રાખીને વેચવામાં આવે તો થતો નફો LTCG ગણાય છે. સુધારેલા ટેક્સ નિયમો અનુસાર પ્રોપર્ટીના લોંગ ટર્મ ગેઈન પર વિના ઇન્ડેક્લેશન 12.5% ના દરે ટેક્સ લાગે છે.
જૂની પ્રોપર્ટી ખરીદદારો માટે વિશેષ રાહત: જે નાગરિકોએ 23 જુલાઈ, 2024 પહેલાં પ્રોપર્ટી ખરીદી છે, તેમને સરકારે મોટી રાહત આપી છે. તેઓ બે વિકલ્પોમાંથી જે ટેક્સ ઓછો બને તે પસંદ કરી શકે છે.વિના ઇન્ડેક્લેશન 12.5% ટેક્સ અથવા ઇન્ડેક્લેશન સાથે 20% ટેક્સ.
પ્રોપર્ટીના કિસ્સામાં પણ ₹1.25 લાખની વાર્ષિક કરમુક્તિનો નિયમ લાગુ પડતો નથી. 24 મહિના કે તેથી ઓછા સમયમાં પ્રોપર્ટી વેચવા પર વ્યક્તિગત ટેક્સ સ્લેબ મુજબ શોર્ટ ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે.
