Global Stock Market Crash: ઓક્ટોબર મહિનો વૈશ્વિક નાણાકીય બજારો માટે અત્યંત ચિંતાજનક અને કાળો સાબિત થયો છે. વિશ્વભરના ટ્રેડિંગ ફ્લોર પરથી અચાનક લિક્વિડિટી ખેંચાઈ જવાને કારણે રોકાણકારોની આશરે 7.12 ટ્રિલિયન ડોલર એટલે કે ભારતીય રૂપિયાના વર્તમાન દર મુજબ આશરે 675 લાખ કરોડ રૂપિયાની જંગી સંપત્તિ પલકવારમાં ધોવાઈ ગઈ છે. આ નુકસાન એટલું મોટું અને વિશાળ છે કે તે જાપાન અને ભારત જેવા બે મોટા અર્થતંત્રોના કુલ જીડીપીના સરવાળા કરતા પણ વધારે છે. આ વૈશ્વિક કટોકટી સિલિકોન વેલીના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સેક્ટરમાં શરૂ થયેલા કરેક્શનથી ફેલાઈ હતી, જે જોતજોતામાં સમગ્ર એશિયા અને વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચી ગઈ.
વોલ સ્ટ્રીટમાં 2.15 ટ્રિલિયન ડોલરનું ટેક મેલ્ટડાઉન અને આલ્ફાબેટને ફટકો
આ વૈશ્વિક કડાકાનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ ન્યૂયોર્કનું વોલ સ્ટ્રીટ બન્યું હતું. ટેકનોલોજી શેરોથી ધમધમતો નાસ્ડેક કમ્પોઝિટ ઇન્ડેક્સ ભારે ગડાકા સાથે તૂટી ગયો હતો, જેના કારણે માત્ર એક જ મહિનામાં ટેક લિસ્ટિંગમાંથી 2.15 ટ્રિલિયન ડોલર સાફ થઈ ગયા. મોટી ટેક કંપનીઓ દ્વારા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે કરવામાં આવી રહેલા તોતિંગ ખર્ચ સામે રોકાણકારોમાં ભારે અસમંજસ અને ડર ફેલાયો હતો, કારણ કે તે પ્રમાણે કંપનીઓની બેલેન્સ શીટ પર તાત્કાલિક આવક કે નફો દેખાતો નહોતો. પરિણામે, ખર્ચની સરખામણીએ આવક ઓછી રહેવાથી આલ્ફાબેટની માર્કેટ કેપમાં 500 બિલિયન ડોલરથી વધુનું ગાબડું પડ્યું, અને એમેઝોન તથા મેટા જેવા દિગ્ગજો પણ વેચવાલીનો ભોગ બન્યા.
ચીન અને હોંગકોંગના બજારોમાં 3.10 ટ્રિલિયન ડોલરનું જંગી નુકસાન
અમેરિકાની સાથેસાથે એશિયાના મુખ્ય બજારો પણ આ મંદીની લપેટમાં આવી ગયા હતા. શાંઘાઈ, શેનઝેન અને હોંગકોંગના પ્રખ્યાત હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સમાંથી કુલ મળીને 3.10 ટ્રિલિયન ડોલર ગાયબ થઈ ગયા. દેશમાં ચાલી રહેલા આંતરિક ભીષણ પ્રાઇસ વોર અને ગ્રાહક સ્તરે ફેલાયેલા ડિફ્લેશનને કારણે પ્રમુખ કંપનીઓના વેલ્યુએશન અને પીએ રેશિયો વર્ષોના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. ભારે ઉદ્યોગો, અદ્યતન ટેકનોલોજી અને બેટરી ઉત્પાદક કંપનીઓને સૌથી મોટો ફટકો પડતાં વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારોએ ચીની બજારોમાંથી મોટા પાયે પોતાના નાણાં પાછા ખેંચી લીધા હતા.
ભારતીય બજારમાંથી 4.32 લાખ કરોડ ગાયબ અને દક્ષિણ કોરિયા 'બેર માર્કેટ'માં
એશિયાના અન્ય મોટા દેશોની વાત કરીએ તો ભારતીય શેરબજારમાં પણ રોકાણકારોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ફોરેન ઇન્સ્ટીટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સની આક્રમક અને ઐતિહાસિક વેચવાલીના કારણે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર લિસ્ટેડ કંપનીઓની કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાંથી 4.32 લાખ કરોડ રૂપિયાનું ધોવાણ થયું છે. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ, યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં થયેલો ઉછાળો અને આઈટી તથા કન્ઝ્યુમર બ્લુચિપ કંપનીઓના નિરાશાજનક પરિણામો આ ઘટાડા પાછળના મુખ્ય કારણો બન્યા. બીજી તરફ, દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી ઇન્ડેક્સ પોતાના સર્વોચ્ચ સ્તરથી 31 ટકા ગગડીને સત્તાવાર રીતે 'બેર માર્કેટ'માં પ્રવેશી ચૂક્યો છે.
ઇન્ડોનેશિયામાં સર્કિટ બ્રેકર અને યુરોપિયન બજારોમાં મૂડીનું પલાયન
એશિયાના અન્ય દેશોમાં ઇન્ડોનેશિયાનું બજાર પણ ભારે દબાણ હેઠળ રહ્યું હતું, જ્યાં એક જ અઠવાડિયામાં માર્કેટ 14.91 ટકા તૂટી જતાં જકાર્તા બોર્ડમાંથી 110 બિલિયન ડોલર સાફ થઈ ગયા અને સેંકડો શેરો લાલ નિશાનમાં બંધ રહ્યા. આ તરફ, યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ તરફ મૂડી આકર્ષાવાના કારણે યુરોપ અને અન્ય ગ્લોબલ સેકન્ડરી માર્કેટ્સમાંથી પણ વધારાના 860 બિલિયન ડોલર ઓગળી ગયા. આ સમગ્ર વૈશ્વિક આર્થિક ઉથલપાથલે નાના અને મોટા તમામ રોકાણકારોને ચિંતામાં મૂકી દીધા છે, અને હવે આગામી દિવસોમાં સેન્ટ્રલ બેંકો કેવા પગલાં લે છે તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.
