UPI No Day: 2 ઓક્ટોબરે દેશભરના વેપારી સંગઠનો ‘No UPI Day’ મનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. ₹2,000થી વધુના UPI વેપારી વ્યવહારો પર 0.4 ટકા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાના નિર્ણયના વિરોધમાં વેપારીઓ આ દિવસે UPI પેમેન્ટ સ્વીકારવાનો પ્રતીકાત્મક બહિષ્કાર કરશે. વિરોધના ભાગરૂપે QR કોડ, સ્કેનર, સાઉન્ડ બોક્સ અને અન્ય ડિજિટલ પેમેન્ટ ડિવાઇસને કાળા કપડાથી ઢાંકવામાં આવશે. આ નવો MDR નિયમ 15 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવવાનો છે.
500થી વધુ વેપારી સંગઠનો જોડાવાની તૈયારી
મહારાષ્ટ્ર ચેમ્બર ઑફ કોમર્સ, ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ એગ્રીકલ્ચર (MACCIA)ના અધ્યક્ષ રવીન્દ્ર મંગવેએ જણાવ્યું છે કે આ વિરોધ માત્ર મહારાષ્ટ્ર પૂરતો સીમિત નહીં રહે. દેશભરના 500થી વધુ અગ્રણી વેપારી સંગઠનો આ અભિયાનમાં જોડાવાની તૈયારીમાં છે. વેપારીઓનો મુખ્ય વિરોધ ₹2,000થી વધુના UPI વેપારી વ્યવહારો પર લાગનારા 0.4 ટકા MDR સામે છે.
QR કોડ અને સાઉન્ડ બોક્સ કાળા કપડાથી ઢંકાશે
2 ઓક્ટોબરે વેપારીઓ પોતાના QR કોડ, UPI સ્કેનર, સાઉન્ડ બોક્સ સહિતના ડિજિટલ પેમેન્ટ ઉપકરણોને કાળા કપડાથી ઢાંકીને વિરોધ નોંધાવશે. વેપારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપ્યા બાદ હવે તેના ઉપયોગ પર વધારાનો ખર્ચ લાદવાથી વેપારીઓ પર નાણાકીય બોજ વધશે.
વેપારીઓનો દાવો- ઓછા માર્જિનમાં વધશે ખર્ચ
AICPDFના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ ધૈર્યશીલ પાટિલના જણાવ્યા મુજબ, રિટેલ વેપારીઓ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટરો પહેલેથી જ ઓછા માર્જિન પર કામ કરે છે. તેમના મતે, ડિજિટલ વ્યવહારો પર MDR લાગવાથી વેપારનો ખર્ચ વધશે. બીજી તરફ AIAOTFના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ શંકર ઠક્કરે કહ્યું કે UPIના કારણે પેમેન્ટ સિસ્ટમ વધુ પારદર્શક બની છે અને રોકડનો ઉપયોગ ઘટ્યો છે. વેપારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે સરકારે આ નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવો જોઈએ, નહીં તો આંદોલન વધુ ઉગ્ર બની શકે છે.
15 ઓક્ટોબરથી શું બદલાશે?
નવા નિયમ મુજબ 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના Person-to-Merchant (P2M) UPI વ્યવહારો પર 0.4 ટકા MDR લાગશે. આ ચાર્જ વેપારીએ ચૂકવવાનો રહેશે અને ₹75,000 કે તેનાથી વધુના વ્યવહારમાં મહત્તમ MDR ₹300 રહેશે. બીજી તરફ, ગ્રાહકો માટે UPI પેમેન્ટ ફ્રી રહેશે અને આ ચાર્જ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલ ન થાય તે માટે બેંકોને સૂચના આપવામાં આવી છે. ₹2,000 સુધીના P2M વ્યવહારો અને Person-to-Person (P2P) ટ્રાન્ઝેક્શન પર આ MDR લાગુ નહીં પડે. આ ઉપરાંત, દર મહિને UPI QR મારફતે ₹1 લાખ સુધીની આવક મેળવતા નાના વેપારીઓને પણ નવા MDRમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે.
MDR એટલે શું?
MDR એટલે Merchant Discount Rate. વેપારી જ્યારે ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારે છે ત્યારે પેમેન્ટની પ્રક્રિયા માટે બેંક અથવા સંબંધિત પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડરને ચૂકવવામાં આવતી ફી MDR કહેવાય છે. નવા UPI નિયમ હેઠળ આ ચાર્જ પસંદગીના મોટા વેપારી વ્યવહારો પર લાગશે અને તેની જવાબદારી વેપારીની રહેશે, ગ્રાહકની નહીં.
