No Cost EMI: સેલ કે તહેવારોની સિઝન દરમિયાન ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન સ્ટોર્સ પર No Cost EMIની જાહેરાતોનો ભરમાર જોવા મળે છે. મોંઘા સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, ટીવી કે હોમ એપ્લાયન્સિસ જેવી વસ્તુઓ હપ્તામાં ખરીદવાની સુવિધા ગ્રાહકોને આકર્ષે છે. પરંતુ ‘No Cost EMI’નો અર્થ હંમેશા એ નથી કે ગ્રાહકને કોઈ વધારાનો ખર્ચ જ નહીં થાય. વાસ્તવમાં, આવી ઓફરમાં વ્યાજ, ડિસ્કાઉન્ટ, પ્રોસેસિંગ ફી અને GST જેવા અલગ-અલગ ખર્ચને સમજવો જરૂરી છે. તેથી માત્ર ‘No Cost EMI’ લખેલું જોઈને ખરીદીનો નિર્ણય લેવાને બદલે કુલ ચુકવણી કેટલી થશે તે તપાસવી સમજદારી છે.
No Cost EMIની સચ્ચાઈ શું છે?
No Cost EMIમાં સામાન્ય રીતે બેંક અથવા NBFC તરફથી વસૂલવામાં આવતું વ્યાજ વેપારી દ્વારા આપવામાં આવતા ડિસ્કાઉન્ટ સાથે એડજસ્ટ કરવામાં આવે છે. એટલે ગ્રાહકને અલગથી વ્યાજ ચૂકવવું ન પડે તે રીતે ઓફર તૈયાર કરવામાં આવે છે, પરંતુ ડિસ્કાઉન્ટનો લાભ ગુમાવવો પડી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વસ્તુની કિંમત ₹50,000 હોય અને EMI પર લાગતું વ્યાજ ₹2,000 હોય, તો વેપારી આટલી જ રકમનું ડિસ્કાઉન્ટ આપીને ‘No Cost EMI’ ઓફર કરી શકે છે. એટલે ગ્રાહકે વ્યાજ અલગથી ચૂકવ્યું ન હોય, પરંતુ તેને મળવાપાત્ર કેશ ડિસ્કાઉન્ટનો લાભ પણ મળ્યો નથી.
અપફ્રન્ટ ડિસ્કાઉન્ટનો ખેલ
No Cost EMI પસંદ કરતી વખતે મળતા ડિસ્કાઉન્ટની સરખામણી રોકડ અથવા અન્ય પેમેન્ટ વિકલ્પ સાથે કરવી જરૂરી છે. ઘણી વખત EMIના બદલે એકસાથે પેમેન્ટ કરનાર ગ્રાહકને અલગથી કેશ ડિસ્કાઉન્ટ અથવા ઇન્સ્ટન્ટ બેંક ડિસ્કાઉન્ટ મળી શકે છે. એટલે EMIની જાહેરાતમાં ‘ઝીરો કોસ્ટ’ લખેલું હોય તો પણ સીધી ખરીદી કરતાં EMI પર વસ્તુ ખરેખર સસ્તી પડે છે કે નહીં, તે તપાસવું જરૂરી છે.
પ્રોસેસિંગ ફી પણ વસૂલાઈ શકે
ઘણી No Cost EMI ઓફરમાં બેંક અથવા NBFC દ્વારા પ્રોસેસિંગ ફી વસૂલવામાં આવી શકે છે. આ ફી દરેક બેંક, કાર્ડ અને ઓફર પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે અને ઘણી વખત પ્રથમ EMI સાથે જોડાયેલી હોય છે. તેથી પેમેન્ટ કરતા પહેલાં પ્રોસેસિંગ ફી, EMIની સંખ્યા અને કુલ ચુકવણીની રકમ ચોક્કસ તપાસવી જોઈએ.
વ્યાજ અને ફી પર GSTનો ખર્ચ
EMI સાથે જોડાયેલા વ્યાજ અથવા અન્ય ચાર્જ પર લાગુ પડતો GST પણ ગ્રાહકના કુલ ખર્ચને અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને પ્રોસેસિંગ ફી અને અન્ય ચાર્જની સાથે GST લાગુ થાય છે કે નહીં, તે ઓફરની શરતોમાં તપાસવું જરૂરી છે.
કેશ ડિસ્કાઉન્ટનો લાભ ગુમાવી શકો
ઘણી વખત EMI વગર એકસાથે પેમેન્ટ કરવાથી ગ્રાહકને ઇન્સ્ટન્ટ બેંક ડિસ્કાઉન્ટ અથવા કેશબેકનો લાભ મળે છે. બીજી તરફ, No Cost EMI પસંદ કરવાથી આ ઓફર ઉપલબ્ધ ન હોય શકે. એટલે માત્ર માસિક EMI કેટલી છે તે જોવાને બદલે કેશ પેમેન્ટની અંતિમ કિંમત અને EMIની કુલ કિંમત વચ્ચે સરખામણી કરવી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
No Cost EMI લેતા પહેલાં આ 4 બાબતો તપાસો
કેશ અને EMI કિંમતની સરખામણી કરો:
એ જ વસ્તુ EMI વગર ખરીદો તો કેટલામાં મળે છે અને EMI પર કુલ કેટલું ચૂકવવું પડશે, તેની સરખામણી કરો.પ્રોસેસિંગ ફી અને GST તપાસો:
ચેકઆઉટ પેજ અને લોન એગ્રીમેન્ટમાં તમામ ફી, ચાર્જ અને તેના પર લાગતા GSTની માહિતી ધ્યાનથી વાંચો.માત્ર સસ્તી EMI જોઈને ખરીદી ન કરો:
માસિક હપ્તો ઓછો દેખાય એટલે વસ્તુ સસ્તી છે એવું જરૂરી નથી. તમારી આવક અને પહેલેથી ચાલી રહેલી EMIને ધ્યાનમાં લો.કુલ ચુકવણીનો હિસાબ કરો:
તમામ EMI, પ્રોસેસિંગ ફી, લાગુ GST અને અન્ય ચાર્જ ઉમેરીને અંતે વસ્તુ માટે કુલ કેટલી રકમ ચૂકવવાની છે તે તપાસો.
No Cost EMI ખરેખર ફાયદાકારક ક્યારે?
જો EMI ઓફરમાં કોઈ વધારાનો ચાર્જ ન હોય, કેશ પેમેન્ટ કરતાં મળતો ડિસ્કાઉન્ટ પણ ગુમાવવો ન પડે અને તમારી પાસે ખરીદી માટે જરૂરી બજેટ હોય, તો No Cost EMI રોકડ પ્રવાહ જાળવવા માટે ઉપયોગી બની શકે છે. પરંતુ ‘No Cost’ લખેલું છે એટલે આપમેળે સૌથી સસ્તી ડીલ છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. ખરીદી પહેલાં ઓફરની તમામ શરતો વાંચીને કુલ ચુકવણીની સરખામણી કરવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. EMIની ફી, વ્યાજ, GST અને ડિસ્કાઉન્ટની શરતો બેંક, NBFC, કાર્ડ અને વેપારીની ઓફર પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. તેથી અંતિમ નિર્ણય પહેલાં સંબંધિત ઓફરની શરતો તપાસો.
