ISB survey extra charge: UPI દ્વારા ડિજિટલ પેમેન્ટને લઈને ચાર્જની ચર્ચા વચ્ચે નાના વેપારીઓ પર વધારાનો ખર્ચ પડતો હોવાનો દાવો સામે આવ્યો છે. ઇન્ડિયન સ્કૂલ ઑફ બિઝનેસ (ISB)ના એક સર્વે અનુસાર, કેટલાક વેપારીઓના સપ્લાયર્સ UPI દ્વારા ચૂકવણી કરવા પર વધારાનો ચાર્જ માગી રહ્યા છે. જોકે, સંબંધિત UPI ચાર્જની વ્યવસ્થા હજુ અમલમાં આવી નથી. આવી સ્થિતિમાં વેપારીઓએ રોકડને બદલે ડિજિટલ પેમેન્ટ કરવા બદલ વધારાની રકમ ચૂકવવી પડતી હોવાની ફરિયાદ કરી છે.
722 વેપારીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો
ISBના સેન્ટર ફોર એનાલિટિકલ ફાઇનાન્સ દ્વારા 24 સપ્ટેમ્બરથી 10 ઑક્ટોબર, 2026 દરમિયાન આ સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં 14 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 64 શહેરો તથા વિસ્તારોના 722 વેપારીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. સર્વેમાં 10.4 ટકા વેપારીઓએ જણાવ્યું હતું કે અગાઉના 10 દિવસ દરમિયાન તેમના સપ્લાયરે UPIથી ચુકવણી કરવા બદલ વધારાનો ચાર્જ માગ્યો હતો.
રોકડ ચુકવણી માટે આવો ચાર્જ માગવામાં આવતો નથી
સર્વેમાં સામેલ કેટલાક વેપારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સપ્લાયર્સે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે UPI મારફતે ચુકવણી કરવામાં આવે તો વધારાની રકમ ચૂકવવી પડશે, જ્યારે રોકડ ચુકવણી માટે આવો ચાર્જ માગવામાં આવતો નથી. જો આવી પ્રથા વ્યાપક બને તો નાના દુકાનદારો અને લારી-ગલ્લા ચલાવતા વેપારીઓના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. જોકે, સર્વેના આંકડા તમામ વેપારીઓ માટે આવી સ્થિતિ હોવાનું સાબિત કરતા નથી.
UPI પર પ્રસ્તાવિત ચાર્જ કેટલો છે?
અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) હેઠળ ચોક્કસ કેટેગરીના મોટા વેપારીઓના ₹2,000થી વધુના પાત્ર UPI વ્યવહારો પર 0.4 ટકા ચાર્જ લાગુ કરવાની દરખાસ્ત છે. આ ચાર્જની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 હોવાનું જણાવાયું છે. રેલવે, ઇંધણ અને શિક્ષણ જેવી કેટલીક કેટેગરીઓ માટે ₹2,000થી વધુના વ્યવહારો પર ₹5નો નિશ્ચિત ચાર્જ લાગુ કરવાની પણ દરખાસ્તનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ જોગવાઈઓ તમામ UPI વ્યવહારો પર લાગુ પડતી નથી.
અમલની નવી તારીખની રાહ
આ વ્યવસ્થા શરૂઆતમાં 15 ઑક્ટોબરથી અમલમાં આવવાની હતી, પરંતુ નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા તેને દિવાળી પછી મુલતવી રાખવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે. અમલીકરણની નવી તારીખ જાહેર ન થાય ત્યાં સુધી પ્રસ્તાવિત ચાર્જને લાગુ પડેલો નિયમ માનવો યોગ્ય નથી. વેપારીઓ પાસેથી UPI ચુકવણીના નામે વધારાની રકમ માગવામાં આવે તો તેમણે ચાર્જનું કારણ અને તેની સત્તાવાર માન્યતા અંગે સ્પષ્ટતા માગવી જોઈએ.
