India GDP growth debate: ભારતના આર્થિક વિકાસ અંગે ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે. 2026-27 નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં દેશનો GDP વૃદ્ધિ દર 7.8% હતો. સરકાર આને અર્થતંત્રના મજબૂત સ્વાસ્થ્યનો સંકેત કહી રહી છે, ત્યારે ભૂતપૂર્વ નાણા સચિવ સુભાષ ચંદ્ર ગર્ગે GDP આંકડા અને તેમની ગણતરી માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પદ્ધતિ પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. આ દરમિયાન, વિશ્વ બેંકના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર નીલકંઠ મિશ્રાએ GDP અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોને ફગાવી દેતા એક કડક ટિપ્પણી કરી છે.
GDP ના આંકડામાં આશરે ₹6 લાખ કરોડની ખાધનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
નવી GDP શ્રેણી વિવાદનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં, સરકારે એક નવી GDP શ્રેણી બહાર પાડી જેમાં બેઝ વર્ષ 2011-12 થી બદલીને 2022-23 કરવામાં આવ્યું. આનાથી ડેટા એકત્રિત કરવાની અને ગણતરી કરવાની રીતમાં પણ ફેરફાર થયો. ભૂતપૂર્વ નાણા સચિવ સુભાષ ચંદ્ર ગર્ગ કહે છે કે નવી શ્રેણી પાછલા ક્વાર્ટરના ડેટામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે. તેમણે ખાસ કરીને જૂન 2025 ક્વાર્ટરમાં વર્તમાન ભાવે GDP ના આંકડામાં આશરે ₹6 લાખ કરોડની ખાધનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. સુભાષ ચંદ્ર ગર્ગ દલીલ કરે છે કે જો જૂના ડેટાનો આધાર તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે તો, જૂન 2026 નો વિકાસ આંકડો તદ્દન અલગ દેખાશે, લગભગ 2.6%. આ દાવો સરકારના 7.8% વૃદ્ધિ અંદાજથી તદ્દન વિપરીત છે.
કોંગ્રેસ પણ સરકાર પર સવાલો ઉઠાવી રહી છે
કોંગ્રેસ પાર્ટી GDP ના આંકડાઓ પર પણ સરકાર પર નિશાન સાધી રહી છે. પાર્ટીનો આરોપ છે કે નવી GDP શ્રેણી અને ડેટામાં ફેરફાર અર્થતંત્રનું વધુ પડતું મજબૂત ચિત્ર રજૂ કરી રહ્યા છે. કોંગ્રેસનો દલીલ છે કે ફક્ત GDP વૃદ્ધિમાં વધારો કરવાથી સામાન્ય લોકોની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થતો નથી. રોજગાર, આવક, વપરાશ અને બચત જેવા મુદ્દાઓ પર પણ વિચાર કરવો મહત્વપૂર્ણ છે.
નીલકંઠ મિશ્રાએ દાવાઓને 'અયોગ્ય માહિતી' ગણાવ્યા
આ વિવાદ વચ્ચે વિશ્વ બેંકના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર નીલકંઠ મિશ્રાએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર GDP ના આંકડાઓનો બચાવ કર્યો. તેમણે નવી GDP શ્રેણી પર સવાલ ઉઠાવનારાઓ પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે તેઓ "અજ્ઞાની અને ઘોર ખોટા દાવાઓ" થી ચોંકી ગયા છે. તેમણે કોઈનું નામ લીધું નથી, પરંતુ તેમનો ઉલ્લેખ ભૂતપૂર્વ નાણા સચિવ સુભાષ ચંદ્ર ગર્ગ અને કોંગ્રેસ પાર્ટી તરફ નિર્દેશિત હોવાનું માનવામાં આવે છે. નીલકંઠ મિશ્રાએ કહ્યું કે જૂના અને નવા GDP આંકડાઓમાં થયેલા ફેરફારોને સમજ્યા વિના તેની તુલના કરવી યોગ્ય નથી. તેમના મતે નવી શ્રેણી વાસ્તવિક આર્થિક પ્રવૃત્તિના ડેટા સંગ્રહ અને માપનમાં સુધારો કરે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ખોટી માહિતી ઘણીવાર સાચી માહિતી કરતાં વધુ ઝડપથી ફેલાય છે. તેથી, વારંવાર સાચા તથ્યો રજૂ કરવા મહત્વપૂર્ણ છે.
ફક્ત GDP જ નહીં, આ આંકડા પણ સકારાત્મક છે
નીલકંઠ મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય અર્થતંત્રની સ્થિતિને સમજવા માટે ફક્ત GDP ના આંકડા પૂરતા નથી. તેમણે ઓગસ્ટ મહિનાના અનેક આંકડા ટાંક્યા. તેમના મતે, કાર અને SUV ના વેચાણમાં આશરે 35% નો વધારો થયો છે. ટુ-વ્હીલરના વેચાણમાં પણ 20% થી વધુનો વધારો થયો છે. એક્સપોર્ટમાં આશરે 9% નો વધારો થયો છે. વાણિજ્યિક વાહનોના વેચાણમાં પણ આશરે 40% નો વધારો થયો છે. વિશ્વ બેંકના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર નીલકંઠ મિશ્રાના મતે આ વ્યવસાય અને બાંધકામ પ્રવૃત્તિઓમાં મજબૂતાઈ દર્શાવે છે.
લોન અને રોકાણમાં પણ સુધારો દેખાઈ રહ્યો છે
નીલકંઠ મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે બેંક ધિરાણ વૃદ્ધિ પણ અપેક્ષા કરતા સારી રહી છે. તેમના મતે, ભૂતકાળમાં ધિરાણની ધીમી ગતિનું એક મુખ્ય કારણ બેંકો દ્વારા ધિરાણમાં નબળાઈ હતી, પરંતુ હવે તેમાં સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સુધારેલા કર વસૂલાત અને બાંધકામ ક્ષેત્રના ડેટાને ટાંકીને તેમણે કહ્યું કે દેશમાં રોકાણ પ્રવૃત્તિ પણ ચાલુ છે. બાંધકામ ક્ષેત્ર માટેના બધા સૂચકાંકો ખૂબ જ મજબૂત છે. તેમનું માનવું છે કે ખાનગી ક્ષેત્રના રોકાણના અભાવનો સતત શોક વ્યક્ત કરતા લોકોની સંખ્યામાં હવે ઘણો ઘટાડો થવો જોઈએ, કારણ કે દેશમાં રોકાણના સ્પષ્ટ અને મજબૂત પુરાવા છે.
સામાન્ય માણસનું કમાવું હજુ પણ એક પડકાર છે
જોકે, નીલકંઠ મિશ્રાએ એ પણ સ્વીકાર્યું કે અર્થતંત્રમાં હજુ પણ કેટલીક "ક્ષતિ" છે. આનો અર્થ એ છે કે અર્થતંત્ર હજુ સુધી તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા પર કાર્યરત નથી. તેમણે વાસ્તવિક વેતનમાં ધીમી વૃદ્ધિ અથવા ફુગાવાને સમાયોજિત કર્યા પછી કમાણીને આના સંકેત તરીકે ટાંક્યું. તેમના મતે, આ પરિસ્થિતિને સંપૂર્ણપણે ઉલટાવી શકાય તે માટે થોડા ક્વાર્ટર લાગી શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ ખામીઓને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવા અને શ્રમ બજારને મજબૂત બનાવવા માટે દેશને સતત કેટલાક ક્વાર્ટર સુધી સરેરાશથી ઉપરના આર્થિક વિકાસ દર જાળવવાની જરૂર પડશે, જેથી સંપૂર્ણ સ્થિતિસ્થાપક બજાર સુનિશ્ચિત થાય અને ભવિષ્યમાં ફુગાવાના દબાણને નિયંત્રિત કરી શકાય.
ભારતનો વિકાસ દર 7.5% સુધી પહોંચી શકે છે
વિશ્વ બેંકના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર નીલકંઠ મિશ્રાએ અર્થતંત્રના ભવિષ્ય માટે સકારાત્મક દ્રષ્ટિકોણ વ્યક્ત કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે બજેટરી દબાણ ઓછું થઈ રહ્યું છે અને નાણાકીય નીતિઓ આર્થિક રીતે વધુ અનુકૂળ બની રહી છે. આ GDP વૃદ્ધિ પર પણ પ્રતિબિંબિત થઈ રહ્યું છે. તેમનું અનુમાન છે કે ભવિષ્યમાં ભારતનો સરેરાશ GDP વૃદ્ધિ દર 7% થી ઉપર રહી શકે છે. જો સરકારની બજેટરી અને નાણાકીય નીતિઓ સામાન્ય અથવા તટસ્થ રહે તો પણ ભારતીય અર્થતંત્ર હજુ પણ 7.5% ની આસપાસ વૃદ્ધિ હાંસલ કરી શકે છે. જોકે, તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે ભવિષ્યમાં ફુગાવાના દબાણ ફરી વધી શકે છે.
