India GDP 5 trillion: ભારતનું અર્થતંત્ર સતત ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ ડોલર સામે રૂપિયાની નબળાઈના કારણે દેશની 5 ટ્રિલિયન ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા બનવાની સમયમર્યાદા પાછળ ધકેલાઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF)ના ઓક્ટોબરના વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક (WEO)માં આપવામાં આવેલા અંદાજ મુજબ, ભારત 2028માં નહીં પરંતુ 2029માં 5 ટ્રિલિયન ડોલરના GDPનો આંકડો પાર કરી શકે છે. જોકે, આ સમયગાળા દરમિયાન ભારત વૈશ્વિક અર્થતંત્રની રેન્કિંગમાં મહત્વપૂર્ણ છલાંગ લગાવી શકે છે.
2027માં ભારત વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે
IMFના અંદાજ મુજબ, 2027માં ભારતની GDP આશરે 4.52 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. જો આ અંદાજ સાકાર થાય તો ભારત જાપાન અને બ્રિટનને પાછળ છોડીને અમેરિકા, ચીન અને જર્મની પછી વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે છે. 2027 માટે બ્રિટનની GDP આશરે 4.49 ટ્રિલિયન ડોલર અને જાપાનની GDP 4.47 ટ્રિલિયન ડોલર રહેવાનો અંદાજ છે. એટલે ભારત, બ્રિટન અને જાપાન વચ્ચેનો તફાવત ખૂબ જ ઓછો રહેવાની શક્યતા છે. પરિણામે, તે સમયના ચલણ વિનિમય દરમાં થતી વધઘટ અંતિમ રેન્કિંગ પર અસર કરી શકે છે.
રૂપિયાની નબળાઈથી $5 ટ્રિલિયનનું લક્ષ્ય એક વર્ષ પાછળ
ભારતની GDPમાં વાસ્તવિક વૃદ્ધિ ચાલુ હોવા છતાં ડોલરમાં માપવામાં આવતી અર્થવ્યવસ્થાના કદ પર રૂપિયાના વિનિમય દરની સીધી અસર પડે છે. જો રૂપિયો ડોલર સામે નબળો પડે, તો રૂપિયામાં GDP વધતી હોવા છતાં તેનું ડોલરમાં રૂપાંતરિત મૂલ્ય અપેક્ષા કરતાં ઓછું રહી શકે છે. IMFના એપ્રિલના અંદાજમાં ભારતની 2028ની GDP 5.1 ટ્રિલિયન ડોલર રહેવાની ધારણા હતી. પરંતુ ઓક્ટોબરના સુધારેલા અંદાજમાં 2028ની GDP ઘટીને 4.996 ટ્રિલિયન ડોલર થવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે. એટલે 5 ટ્રિલિયન ડોલરની મર્યાદા પાર કરવાનો સમય હવે 2029 સુધી લંબાઈ શકે છે.
રૂપિયામાં GDP વધી રહી છે, પરંતુ ડોલરમાં ગણતરી બદલાઈ
IMFના અંદાજ પ્રમાણે 2028માં ભારતની નોમિનલ GDP રૂપિયા પ્રમાણે ₹477.1 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. એપ્રિલના અંદાજમાં આ આંકડો ₹471.9 લાખ કરોડ હતો. એટલે સ્થાનિક ચલણમાં GDPના અંદાજમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ રૂપિયા-ડોલર વિનિમય દરમાં ફેરફારને કારણે ડોલરમાં ગણાતી GDP પર તેની અસર પડી રહી છે. IMFની ગણતરી પ્રમાણે, જો 2028માં ડોલર સામે રૂપિયાનો સરેરાશ વિનિમય દર ₹93.3 રહ્યો હોત, તો ભારતની GDP આશરે 5.11 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી શકતી હતી. સુધારેલા વિનિમય દરના અંદાજને કારણે આ આંકડો હવે 4.996 ટ્રિલિયન ડોલર રહેવાની ધારણા છે.
2030માં GDP $6.13 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ
5 ટ્રિલિયન ડોલરના લક્ષ્યમાં સંભવિત વિલંબ છતાં ભારતની લાંબા ગાળાની આર્થિક વૃદ્ધિના અંદાજમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળતો નથી. IMFના અનુમાન પ્રમાણે 2030માં ભારતની GDP 6.13 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે. ત્યારબાદ 2031માં દેશની GDP વધીને આશરે 6.74 ટ્રિલિયન ડોલર થવાનો અંદાજ છે. આ અનુમાન સાચું સાબિત થાય તો 2031માં ભારત જર્મનીને પાછળ છોડીને વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે છે. જોકે, આ લાંબા ગાળાના અનુમાન છે અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા, ચલણના વિનિમય દર તથા અન્ય આર્થિક પરિબળો તેમાં ફેરફાર કરી શકે છે.
IMFએ ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિદર 7 ટકા કર્યો
ભારત માટે સકારાત્મક બાબત એ છે કે IMFએ સ્થાનિક આર્થિક વૃદ્ધિ અંગેનો અંદાજ વધાર્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે ભારતનો વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિદર અગાઉના 6.4 ટકાના અંદાજથી વધારીને 7 ટકા કરવામાં આવ્યો છે. IMFના મતે મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સેવાક્ષેત્રની સારી કામગીરી ભારતની આર્થિક વૃદ્ધિને ટેકો આપી રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 2027-28 માટે પણ 7 ટકા વૃદ્ધિદર રહેવાનો અંદાજ આપવામાં આવ્યો છે.
ભારત માટે બે અલગ આર્થિક ચિત્ર
આ સમગ્ર અંદાજમાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થાનું બે પાસાંવાળું ચિત્ર સામે આવે છે. એક તરફ સ્થાનિક સ્તરે GDP વૃદ્ધિ મજબૂત રહેવાની અને ભારત 2027માં જાપાન તથા બ્રિટનને પાછળ છોડીને ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બનવાની સંભાવના છે. બીજી તરફ, ડોલર સામે રૂપિયાની નબળાઈના કારણે 5 ટ્રિલિયન ડોલરની મર્યાદા પાર કરવામાં અપેક્ષા કરતાં વધુ સમય લાગી શકે છે. અર્થાત્, 5 ટ્રિલિયન ડોલરના લક્ષ્યમાં સંભવિત એક વર્ષના વિલંબ છતાં ભારતનું વૈશ્વિક આર્થિક કદ આગામી વર્ષોમાં ઝડપથી વધવાની ધારણા છે. જોકે, IMFના આ તમામ આંકડા અનુમાન આધારિત છે અને ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક બજારો તથા વિનિમય દરોમાં થતા ફેરફારોને કારણે તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
