India Foreign Exchange Reserves Fall: ભારતીય અર્થતંત્રના મજબૂત આધારસ્તંભ સમાન વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં (Forex Reserve) છેલ્લા એક સપ્તાહ દરમિયાન આંશિક ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા સાપ્તાહિક આંકડા મુજબ, 20 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં દેશનો કુલ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર 2.11 અબજ ડોલર ઘટીને 723.608 અબજ ડોલર પર સ્થિર થયો છે. જોકે, આ ઘટાડા છતાં ભારતનો ભંડાર હજુ પણ ઐતિહાસિક રીતે અત્યંત મજબૂત અને સુરક્ષિત સ્તરે છે.
ગયા સપ્તાહે સર્જાયો હતો સર્વકાલીન રેકોર્ડ
ઉલ્લેખનીય છે કે, 20 ફેબ્રુઆરીના ઘટાડા પહેલા ભારતે વિદેશી હૂંડિયામણના મામલે નવો ઈતિહાસ રચ્યો હતો. 13 ફેબ્રુઆરીના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં અનામત ભંડારમાં 8.66 અબજ ડોલરનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેના કારણે તે 725.727 અબજ ડોલરના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. તે અગાઉ જાન્યુઆરી 2026માં 723.774 અબજ ડોલરનો રેકોર્ડ નોંધાયો હતો. આમ, તાજેતરનો ઘટાડો એ તેજી બાદની સામાન્ય વધઘટ હોવાનું આર્થિક વિશ્લેષકો માની રહ્યા છે.
ભંડારમાં ઘટાડા પાછળના મુખ્ય કારણો
નિષ્ણાતોના મતે, ફોરેક્સ રિઝર્વમાં ઘટાડો થવા પાછળ મુખ્યત્વે 'ફોરેન કરન્સી એસેટ્સ' (FCA) માં આવતા ફેરફારો જવાબદાર હોય છે. જ્યારે વૈશ્વિક બજારમાં અમેરિકી ડોલર મજબૂત બને છે, ત્યારે યુરો, પાઉન્ડ અને યેન જેવી અન્ય કરન્સીની ડોલરમાં કિંમત ઘટે છે, જેની અસર ભારતીય ભંડાર પર પડે છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક બજારમાં ભારતીય રૂપિયાને સ્થિર રાખવા માટે RBI ઘણીવાર બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરીને ડોલરનું વેચાણ કરે છે, જેને કારણે પણ અનામતમાં કામચલાઉ ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે.
ભારતની આર્થિક સુરક્ષા માટે ફોરેક્સ કેમ જરૂરી?
વિદેશી હૂંડિયામણ એ કોઈપણ દેશની આર્થિક સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષાનું પ્રતીક છે. મજબૂત ફોરેક્સ રિઝર્વના કારણે ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આયાત ચુકવણી (Import Cover) કરવામાં સક્ષમ રહે છે અને વિદેશી દેવાની જવાબદારીઓ સમયસર પૂરી કરી શકે છે. વૈશ્વિક બજારમાં જ્યારે અસ્થિરતા આવે છે, ત્યારે આ ભંડાર એક સુરક્ષા કવચ તરીકે કામ કરે છે, જે રોકાણકારોના વિશ્વાસને ટકાવી રાખે છે.
નિષ્ણાતોનો આશાવાદ
અર્થશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે ભારતનો વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર હાલમાં વિશ્વના સૌથી મોટા ભંડારો પૈકીનો એક છે. દેશમાં સ્થિર મૂડી પ્રવાહ, મજબૂત નિકાસ અને સતત વધી રહેલા વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) ને કારણે આગામી સમયમાં આ ભંડાર ફરી પાછો 725 અબજ ડોલરની સપાટી વટાવી શકે છે. એકંદરે, આ ઘટાડો એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે અને તે ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂત બાહ્ય સ્થિતિને અસર કરતો નથી.
