Global Rate Hike Ripple Effect: વિશ્વભરની કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા ફુગાવાને નાથવા માટે શરૂ કરાયેલી આક્રમક નીતિ હવે ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે સીધો પડકાર બની રહી છે. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વે સપ્ટેમ્બર 2026માં લાંબા વિરામ બાદ વ્યાજદરમાં 0.25 ટકાનો વધારો કરીને દર 3.75 થી 4.00 ટકાના સ્તરે પહોંચાડ્યો છે, જ્યારે બેન્ક ઓફ જાપાને 31 વર્ષના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત વ્યાજદરો વધારીને 1.25 ટકા કરી દીધા છે. અત્યાર સુધી સસ્તી લોન અને સરળ લિક્વિડિટી પર નભતા વૈશ્વિક બજારોમાંથી મૂડી ઝડપથી પાછી ખેંચાઈ રહી છે, જેની સીધી આડઅસર ભારતીય ચલણ રૂપિયા અને સ્થાનિક ઋણ ખર્ચ પર જોવા મળી શકે છે. આ ગ્લોબલ લિન્કેજને કારણે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) પર પણ વ્યાજદર વધારવાનું અનિવાર્ય દબાણ સર્જાયું છે.
નેગેટિવ રિયલ ઇન્ટરેસ્ટ રેટનો મોટો ખતરો
ભારતમાં અત્યાર સુધી આર્થિક વૃદ્ધિને ટેકો આપવા માટે વ્યાજદરો સ્થિર રખાયા હતા, પરંતુ હવે મેક્રો-ઇકોનોમિક ડેટા ગંભીર સંકેતો આપી રહ્યો છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં છૂટક ફુગાવો વધીને 4.8 ટકા થયો છે, જ્યારે જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર 9.9 ટકાની ચિંતાજનક સપાટીએ પહોંચ્યો છે. જો ફુગાવો ડિપોઝિટના વ્યાજદર કરતાં વધી જાય, તો અર્થતંત્રમાં 'નેગેટિવ રિયલ ઇન્ટરેસ્ટ રેટ'ની સ્થિતિ નિર્માણ પામે છે, જે બચતકારો માટે નુકસાનકારક સાબિત થાય છે. એસબીઆઈ રિસર્ચના આંકલન અનુસાર ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં રિટેલ ફુગાવો 6.5 ટકાની જોખમી સપાટી વટાવી શકે છે, જેને અંકુશમાં રાખવા માટે મધ્યસ્થ બેંક આગામી નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં રેપો રેટ વધારીને 6.50 ટકા તરફ લઈ જાય તેવી પૂરી સંભાવના છે.
$100ને પાર પહોંચેલું ક્રૂડ ઓઇલ અને આયાતી મોંઘવારી
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 80 ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ આયાત કરે છે, અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રતિ બેરલ કાચા તેલના ભાવ 100 ડૉલરને પાર થઈ ચૂક્યા છે. આ તેજીને પગલે ભારતમાં 'ઈમ્પોર્ટેડ ઈન્ફ્લેશન' એટલે કે આયાતી મોંઘવારીનું જોખમ ઝડપથી વધ્યું છે, જેના કારણે પરિવહન, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને રોજિંદી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં અસહ્ય વધારો થઈ રહ્યો છે. જ્યારે બાહ્ય સ્ત્રોતોમાંથી મોંઘવારી ઘૂસણખોરી કરતી હોય ત્યારે ઘરેલુ માંગ પર બ્રેક લગાવવા સિવાય કેન્દ્રીય બેંક પાસે અન્ય કોઈ સરળ માર્ગ બચતો નથી, જેનો ભોગ આખરે રિટેલ રોકાણકારો અને ગ્રાહકો બનતા હોય છે.
તહેવારોની સીઝનમાં સામાન્ય લોનધારકો માટે કટોકટીનો સમય
આગામી ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બરની મોનેટરી પોલિસી બેઠકોમાં જો રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો વધારો કરવામાં આવશે, તો તમામ સરકારી અને ખાનગી બેંકો તુરંત જ હોમ લોન, કાર લોન અને પર્સનલ લોનના ફ્લોટિંગ રેટ્સ વધારી દેશે. દેશમાં જ્યારે તહેવારોની મોસમ શરૂ થઈ રહી છે અને લોકો નવા મકાનો કે વાહનો ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે, ત્યારે વ્યાજદરમાં સંભવિત વધારો તેમના બજેટને ખોરવી શકે છે. હાલના લોનધારકો માટે પણ કાં તો માસિક હપ્તો (EMI) વધશે અથવા લોનની મુદત લંબાઈ જશે, જેના કારણે આગામી મહિનાઓમાં ભારતીય મધ્યમવર્ગના ખિસ્સા પર મોટો આર્થિક બોજ આવવાની સ્પષ્ટ શક્યતા છે.
