CBDT Form 173A: કેન્દ્ર સરકારે અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સેસ (CBDT) દ્વારા આવકવેરાના નિયમોમાં એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. સરકારી જામીનગીરીઓ (Government Securities) માંથી મળતા વ્યાજ અને મૂડીલાભ પર ટેક્સ મુક્તિ મેળવવા માટે સરકારે હવે 'ફોર્મ 173A' રજૂ કર્યું છે. જો પાત્ર રોકાણકારો દ્વારા આ ફોર્મમાં યોગ્ય હિસાબ અને વિગતો નહીં આપવામાં આવે, તો તેમને ટેક્સ મુક્તિનો લાભ મળશે નહીં. આ નવો નિયમ ખાસ કરીને વિદેશી રોકાણકારો માટે કડક પાલન સમાન છે, જેથી ટેક્સ છૂટના દાવાઓની પારદર્શક ચકાસણી થઈ શકે.
કરમુક્તિના દાવા માટે નવું 'ફોર્મ 173A' અનિવાર્ય
સીબીડીટી (CBDT) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નવા નિયમો અનુસાર, સરકારી જામીનગીરીઓ પર મળતી કરમુક્તિનો લાભ લેવા માટે સંબંધિત રોકાણકારોએ ફરજિયાતપણે ફોર્મ 173A ભરવાનું રહેશે. આ ફોર્મ દ્વારા રોકાણકારોએ તેમની રોકાણ કરેલી રકમ અને તેનાથી થતી આવકની સંપૂર્ણ વિગતો સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવાની રહેશે. આનો મુખ્ય હેતુ કરમુક્તિના દાવાઓની ખરાઈ કરવાનો અને પારદર્શિતા જાળવવાનો છે, જેથી યોગ્ય અને પાત્ર વ્યક્તિઓ જ આ નિયમનો લાભ મેળવી શકે.
કયા રોકાણકારોને મળશે આ કરમુક્તિનો લાભ?
આ નવી જોગવાઈ દેશના સામાન્ય નાગરિકો કે તમામ રોકાણકારો માટે લાગુ નથી, પરંતુ તે ખાસ વર્ગના વિદેશી સંસ્થાઓ માટે છે. આવકવેરા ધારા, 2025ના શિડ્યૂલ-4ની એન્ટ્રી 13D હેઠળ આવતા વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) અને એન્ટ્રી 13E હેઠળની બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ (BIS)ને નિર્ધારિત શરતોને આધીન આ કરમુક્તિ મળે છે. આ છૂટ સરકારી જામીનગીરીઓ પર મળતા વ્યાજ તેમજ તેના વેચાણ કે હસ્તાંતરણથી થતા મૂડીલાભ (Capital Gains) પર લાગુ પડે છે.
ફોર્મ 173A માં કઈ કઈ વિગતો આપવી પડશે?
આ નવા ફોર્મને મુખ્યત્વે બે વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. પ્રથમ વિભાગમાં રોકાણકારનું નામ, સરનામું, રહેઠાણનો દેશ, પાન નંબર, ઈમેલ, સંપર્ક નંબર અને નાણાકીય વર્ષની વિગતો આપવાની રહેશે. આ ઉપરાંત વિદેશી રોકાણકારોએ તેમના દેશનો ટેક્સ આઈડેન્ટિફિકેશન નંબર (TIN) અને સેબી (SEBI) નોંઘણી નંબર દર્શાવવો પડશે, જો કે બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સને આ બે વિગતોમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે. જ્યારે બીજા વિભાગમાં જામીનગીરીનો આઈએસઆઈએન (ISIN) નંબર, તેનો પ્રકાર, મુદત, પ્રારંભિક તથા અંતિમ મૂલ્ય, નવી ખરીદી, વેચાણની રકમ તેમજ મળેલું કુલ વ્યાજ અને મૂડીલાભની વિગતવાર માહિતી આપવાની રહેશે.
ક્યારથી અમલમાં આવ્યો આ નિયમ અને તેનું મહત્ત્વ?
આ નવો નિયમ 19 ઓક્ટોબરના રોજ જાહેર થયેલા આવકવેરા (સાતમા સુધારા) નિયમો, 2026નો એક મહત્ત્વનો ભાગ છે અને તે સરકારી ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયાની તારીખથી જ અમલમાં આવી ગયો છે. સરકારે આ કડક પગલું કરચોરી અટકાવવા અને વિદેશી રોકાણોની આવક પર સચોટ નજર રાખવા માટે લીધું છે. પાત્ર કરદાતાઓ માટે આ ફોર્મ ભરવાની પ્રક્રિયાનું ચુસ્તપણે પાલન કરવું હવે અનિવાર્ય બની ગયું છે, અન્યથા તેઓ ટેક્સ મુક્તિના લાભથી વંચિત રહી શકે છે.
