Gold billing guide: ધનતેરસના તહેવાર પર સોનું, ચાંદી અને વાસણો ખરીદવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ વર્ષે 6 નવેમ્બરે ધનતેરસ ઉજવવામાં આવશે. આ શુભ અવસરે ઘણા લોકો સોનાના દાગીના ખરીદવાનું પસંદ કરે છે. જોકે, ઉત્સવની ખરીદી દરમિયાન માત્ર સોનાના ભાવ પર જ નહીં, પરંતુ બિલમાં ઉમેરવામાં આવતા અન્ય ચાર્જ પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. ગ્રામ દીઠ સોનાનો ભાવ, ઘડામણ ચાર્જ, વેસ્ટેજ ચાર્જ, હોલમાર્કિંગ અને GST જેવી વિગતો તપાસવાથી તમે બિનજરૂરી ખર્ચથી બચી શકો છો.
1. ગ્રામ દીઠ સોનાનો ભાવ તપાસો
સોનાના દાગીનાના બિલમાં સૌથી મોટો ખર્ચ સોનાની કિંમતનો હોય છે. સોનાના ભાવમાં શુદ્ધતા અને બજારના દર પ્રમાણે ફેરફાર થાય છે. તેથી દાગીના ખરીદતાં પહેલાં બિલમાં દર્શાવેલો ગ્રામ દીઠ ભાવ તપાસો. ખાસ કરીને તમે 22 કેરેટ કે 18 કેરેટ સોનું ખરીદી રહ્યા છો તે સ્પષ્ટ કરો. દાગીનાની શુદ્ધતા પ્રમાણે ભાવ યોગ્ય છે કે નહીં તેની ખાતરી કરો. અલગ-અલગ જ્વેલર્સના ભાવની સરખામણી કરવાથી પણ યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ મળી શકે છે.
2. ઘડામણ ચાર્જ કેટલો છે?
ઘડામણ ચાર્જ એટલે સોનાના દાગીનાની ડિઝાઇન અને તેને બનાવવાનો ખર્ચ. જ્વેલર્સ આ ચાર્જ સોનાની કિંમતના ટકાવારી પ્રમાણે અથવા પ્રતિ ગ્રામ નિશ્ચિત રકમ તરીકે વસૂલી શકે છે. દાગીનાની ડિઝાઇન અને કારીગરી પ્રમાણે આ ખર્ચમાં તફાવત હોય છે. ખરીદી ફાઇનલ કરતાં પહેલાં જ્વેલરને પૂછો કે ઘડામણ ચાર્જ કેટલા ટકા અથવા પ્રતિ ગ્રામ કેટલો છે. તહેવાર દરમિયાન કોઈ ડિસ્કાઉન્ટ ઉપલબ્ધ હોય તો તેની પણ માહિતી મેળવો. આ ચાર્જમાં થોડો તફાવત પણ કુલ બિલમાં નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે.
3. વેસ્ટેજ ચાર્જ અલગથી તો નથી વસૂલાતો ને?
દાગીના બનાવતી વખતે સોનાની પ્રક્રિયા અને ડિઝાઇનને કારણે થતી ખોટના નામે કેટલાક જ્વેલર્સ વેસ્ટેજ ચાર્જ વસૂલે છે. આ ચાર્જ અલગથી દર્શાવવામાં આવી શકે છે અથવા ઘડામણ ચાર્જમાં સામેલ હોઈ શકે છે. બિલમાં વેસ્ટેજ ચાર્જ કેવી રીતે ગણવામાં આવ્યો છે તે સ્પષ્ટ રીતે જાણી લો. ઘડામણ ચાર્જમાં વેસ્ટેજ પહેલેથી સામેલ હોય તો એક જ ખર્ચ માટે બે વાર રકમ વસૂલવામાં આવી રહી નથી તેની ખાતરી કરો. અલગ-અલગ દુકાનોના બિલની સરખામણી કરતી વખતે આ મુદ્દો ખાસ ધ્યાનમાં રાખો.
4. હોલમાર્ક અને HUID નંબર ચકાસો
સોનાની શુદ્ધતા ચકાસવા માટે BIS હોલમાર્ક મહત્ત્વપૂર્ણ છે. દાગીના ખરીદતી વખતે તેના પર લાગેલો હોલમાર્ક અને છ અંકનો HUID (Hallmark Unique Identification) નંબર તપાસો. BIS Care એપ દ્વારા પણ HUIDની ચકાસણી કરી શકાય છે. જો બિલમાં હોલમાર્કિંગ ચાર્જ અલગથી દર્શાવવામાં આવ્યો હોય, તો તેની વિગતો અને વસૂલાતનો આધાર જ્વેલર પાસેથી પૂછો. હોલમાર્કિંગના નામે કોઈ રકમ વસૂલવામાં આવે તો તે લાગુ નિયમો અનુસાર છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવી યોગ્ય છે.
5. GSTની ગણતરી યોગ્ય છે કે નહીં?
સોનાના દાગીનાની ખરીદી પર સામાન્ય રીતે કુલ ટ્રાન્ઝેક્શન મૂલ્ય પર 3% GST લાગુ પડે છે. તેમાં દાગીનાની કિંમત અને ઘડામણ ચાર્જનો સમાવેશ થાય છે. તેથી બિલમાં દર્શાવેલી કરપાત્ર રકમ અને GSTની ગણતરી તપાસો. બિલમાં લાગુ GST સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવેલો હોવો જોઈએ. ખરીદી પછી બિલ જરૂરથી મેળવો અને તેમાં દાગીનાનું વજન, શુદ્ધતા, સોનાનો દર, ઘડામણ ચાર્જ, અન્ય લાગુ ચાર્જ અને ટેક્સની વિગતો તપાસો.
ધનતેરસે સોનું ખરીદતાં પહેલાં આ બાબતો યાદ રાખો
- ગ્રામ દીઠ સોનાનો ભાવ અને શુદ્ધતા ચકાસો.
- ઘડામણ ચાર્જ કેટલા ટકા અથવા પ્રતિ ગ્રામ છે તે પૂછો.
- વેસ્ટેજ ચાર્જ ઘડામણમાં સામેલ છે કે અલગથી વસૂલાય છે તે જાણી લો.
- BIS હોલમાર્ક અને છ અંકનો HUID નંબર વેરીફાઈ કરો.
- બિલમાં GST સહિત તમામ ચાર્જની ગણતરી તપાસો અને યોગ્ય ઇન્વૉઇસ મેળવો.
ધનતેરસે સોનું ખરીદતી વખતે માત્ર દેખાતી કિંમતને આધારે નિર્ણય ન લો. તમામ ચાર્જ સહિતની અંતિમ રકમની સરખામણી કરો અને દરેક ખરીદીનું બિલ સાચવી રાખો. આમ કરવાથી ખરીદી વધુ પારદર્શક બનશે અને વધારાના ખર્ચથી બચવામાં મદદ મળશે.
