DAC clears capital acquisition: ભારતીય સશસ્ત્ર દળોને આધુનિક બનાવવા માટે સંરક્ષણ મંત્રાલયે મોટું પગલું ભર્યું છે. આપેલી માહિતી અનુસાર, 26 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC)ની બેઠકમાં ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના માટે આશરે ₹2.12 લાખ કરોડના સંરક્ષણ ખરીદી પ્રસ્તાવોને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં મળેલી બેઠકમાં વિવિધ શસ્ત્રો, હેલિકોપ્ટર, ડ્રોન અને દેખરેખ પ્રણાલીઓનો સમાવેશ થયો હતો. આ ખરીદીઓમાંથી આશરે 82 ટકા હિસ્સો ભારતીય ઉદ્યોગો પાસેથી મેળવવાનો પ્રસ્તાવ હોવાનું જણાવાયું છે.
સેનાને મળશે આધુનિક વાહનો, ડ્રોન અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ
ભારતીય સેના માટે વિવિધ આધુનિક સિસ્ટમોની ખરીદીના પ્રસ્તાવો સામેલ છે. હાઈ મોબિલિટી વાહનો મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશમાં સૈનિકો અને જરૂરી સામગ્રીની હેરફેર સરળ બનાવવામાં મદદ કરશે. સ્વચાલિત ટ્રેકવાળી તોપ પ્રણાલીઓથી સેનાની ગતિશીલતા અને ફાયરપાવરમાં વધારો થઈ શકે છે. ગન શોટ રિસ્પોન્સ સિસ્ટમથી ગોળીબારના સ્ત્રોતને ઓળખવામાં અને સૈન્યને સમયસર માહિતી પહોંચાડવામાં મદદ મળી શકે છે. આ ઉપરાંત, પ્લેટફોર્મ આધારિત કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમ ટેન્ક અને અન્ય સૈન્ય સાધનોને માનવરહિત હવાઈ વાહનોના જોખમ સામે સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
VSHORADSથી હવાઈ જોખમ સામે સુરક્ષા
VSHORADS એટલે Very Short Range Air Defence System. આ ટૂંકા અંતરની હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે, જે નીચી ઊંચાઈએ ઉડતાં વિમાનો, હેલિકોપ્ટર અને નિર્ધારિત પ્રકારનાં હવાઈ જોખમોનો સામનો કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. આવી પ્રણાલીઓ સૈન્યની આગળની હરોળમાં તૈનાત દળોને હવાઈ હુમલાથી બચાવવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, તેની ચોક્કસ ક્ષમતા અને ખરીદીની વિગતો સંબંધિત સત્તાવાર માહિતીથી ચકાસવી જરૂરી છે.
હેલિકોપ્ટર અને ડ્રોનથી વધશે દેખરેખની ક્ષમતા
પ્રસ્તાવોમાં હળવા મલ્ટી-રોલ હેલિકોપ્ટરનો પણ સમાવેશ હોવાનું જણાવાયું છે. આ પ્રકારનાં હેલિકોપ્ટરનો ઉપયોગ જાસૂસી, સૈનિકોની હેરફેર, શોધ અને બચાવ તથા આપત્તિ રાહત કામગીરીમાં થઈ શકે છે. જરૂરિયાત અનુસાર સેના અને વાયુસેના બંનેને તેનો લાભ મળી શકે છે. આ ઉપરાંત, લાંબા અંતર સુધી દેખરેખ રાખતાં ડ્રોન, ઇન્ટિગ્રેટેડ સર્વેલન્સ એન્ડ સ્ટ્રાઇક સિસ્ટમ્સ અને લાંબા અંતરની કામિકાઝે ડ્રોન સિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ સાધનો યુદ્ધક્ષેત્રમાં માહિતી મેળવવા, સંભવિત જોખમ ઓળખવા અને લક્ષ્ય સુધી પહોંચવાની ક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે.
નૌકાદળ માટે એન્ટિ-મિસાઇલ સુરક્ષા મજબૂત બનાવવાની યોજના
ભારતીય નૌકાદળ માટે એક્ટિવ ઓફબોર્ડ ડેકોય સિસ્ટમની ખરીદીનો પ્રસ્તાવ સામેલ છે. આવી સિસ્ટમનો ઉપયોગ દુશ્મનની એન્ટિ-શિપ મિસાઇલોને જહાજથી દૂર ભટકાવવા માટે થઈ શકે છે, જેથી જહાજની સુરક્ષામાં વધારો થાય. આ ઉપરાંત, સ્વદેશી રીતે ડિઝાઇન અને ઉત્પાદિત નૌકાદળનાં પ્લેટફોર્મને પણ પ્રોત્સાહન આપવાનું આયોજન છે. તેનાથી ભારતીય નૌકાદળની કામગીરી અને દરિયાઈ સુરક્ષા ક્ષમતાને મજબૂતી મળી શકે છે.
વાયુસેના માટે હેલિકોપ્ટર અને હવામાન રડાર
ભારતીય વાયુસેના માટે હેલિકોપ્ટર, હવાઈ સંરક્ષણ સંબંધિત પ્રણાલીઓ અને અન્ય શસ્ત્રોની ખરીદીના પ્રસ્તાવો પણ સામેલ છે. ખાસ ઉપયોગિતા હેલિકોપ્ટર હવાઈ પરિવહન અને અન્ય કામગીરી માટે ઉપયોગી બની શકે છે. મોબાઇલ X-બેન્ડ ડોપ્લર હવામાન રડારથી હવામાનની સ્થિતિ પર નજર રાખવામાં મદદ મળશે. ખાસ કરીને આગળના વિસ્તારોમાં વરસાદ, વાવાઝોડાં અને અન્ય હવામાન સંબંધિત પરિસ્થિતિઓનું નિરીક્ષણ સૈન્ય કામગીરીના આયોજનમાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.
82 ટકા ખરીદી ભારતીય ઉદ્યોગો પાસેથી કરવાનો હેતુ
આ પ્રસ્તાવોમાંથી આશરે 82 ટકા ખરીદી ભારતીય ઉદ્યોગો પાસેથી કરવાની યોજના હોવાનું જણાવાયું છે. જો આ પ્રમાણ સત્તાવાર રીતે પુષ્ટિ પામે અને ખરીદી પ્રક્રિયામાં અમલમાં આવે, તો સ્થાનિક સંરક્ષણ કંપનીઓને ઉત્પાદન, સંશોધન અને ટેકનોલોજી વિકાસ માટે નવી તકો મળી શકે છે. આ પગલાથી રોજગારીનું સર્જન, સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇનનો વિકાસ અને વિદેશી સપ્લાયરો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક લાભ ખરીદીના અમલ, ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા અને સમયસર સપ્લાય પર આધારિત રહેશે.
મંજૂરીનો અર્થ તાત્કાલિક ખરીદી પૂર્ણ થવી નથી
સંરક્ષણ ખરીદીમાં એક મહત્ત્વનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. DAC દ્વારા આપવામાં આવતી Acceptance of Necessity (AoN) અથવા ખરીદીની જરૂરિયાતની મંજૂરી એ ખરીદી પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક તબક્કો છે. તેના પછી ટેન્ડર, ટેકનિકલ મૂલ્યાંકન, કિંમત અંગેની વાટાઘાટો અને કરાર જેવી પ્રક્રિયાઓ બાકી રહી શકે છે. આથી, ₹2.12 લાખ કરોડની મંજૂરીનો અર્થ એટલી રકમના શસ્ત્રો તરત ખરીદી લેવામાં આવ્યા છે એવો નથી. આપેલા આંકડા અને સિસ્ટમોની યાદીની સત્તાવાર પુષ્ટિ થયા બાદ જ ખરીદીની ચોક્કસ સ્થિતિ અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય રહેશે.
