Rice Price Hike India: દેશમાં ખાંડ, ડુંગળી, ખાદ્યતેલ અને શાકભાજી બાદ હવે સામાન્ય નાગરિકોના મુખ્ય ખોરાક એવા ચોખાના ભાવમાં પણ મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. ઓછો વરસાદ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય ચોખાની વધતી માગના કારણે ચોખાની કિંમતો છેલ્લા એક વર્ષના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. ખરીફ સીઝનના પાકને લઈને ઊભી થયેલી ચિંતાઓ અને સ્થાનિક પુરવઠામાં ઘટાડાના કારણે ચોખાની નિકાસ કિંમતોમાં પણ સતત વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય ગ્રાહકોના માસિક બજેટ પર પડી રહી છે.
વૈશ્વિક માગ વધતાં નિકાસ કિંમતો 1 વર્ષની ઉચ્ચતમ સપાટીએ
રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ ભારતનો 5 ટકા તૂટેલો ઉસના (Parboiled) ચોખાનો ભાવ વધીને 371થી 377 ડોલર પ્રતિ ટન થઈ ગયો છે, જે અગાઉના અઠવાડિયે 369થી 375 ડોલર પ્રતિ ટન હતો. આ જ રીતે 5 ટકા તૂટેલા સફેદ ચોખાનો ભાવ પણ 368થી 373 ડોલર પ્રતિ ટનની વચ્ચે પહોંચી ગયો છે. થાઈલેન્ડ અને વિયેતનામ જેવા નિકાસકાર દેશોમાં પણ ચોખાના ભાવ મજબૂત બનેલા છે. ફિલિપાઈન્સ સહિતના અનેક દેશો દ્વારા આયાત વધારવામાં આવતાં ગ્લોબલ માગ ઊંચી રહી છે, જોકે આશ્ચર્યજનક રીતે ભારત સરકારના ગોડાઉનોમાં ચોખાનો સ્ટોક હજુ પણ રેકોર્ડ સ્તરે ઉપલબ્ધ છે.
ઓછા વરસાદે વધારી ડાંગરના ઉત્પાદનની ચિંતા
કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ઓગસ્ટ મહિનામાં સામાન્ય કરતાં આશરે 16 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો અને આગામી દિવસોમાં પણ વરસાદની ખેંચ રહેવાનું અનુમાન છે. આ નબળા ચોમાસાના કારણે ડાંગરનું વાવેતર કરતા રાજ્યોમાં વાવણીને માઠી અસર પહોંચી છે. ખરીફ પાકનું કુલ વાવેતર વિસ્તાર ગયા વર્ષની સરખામણીએ ઘટ્યો છે, જેમાં ડાંગરનો વિસ્તાર સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયો છે. પાક ઉત્પાદનના અંદાજો સતત ઘટાડવામાં આવી રહ્યા હોવાથી બજારમાં ભાવ વધારાનું વલણ જોવા મળી રહ્યું છે.
સામાન્ય ઉપભોક્તાઓ અને મોંઘવારી પર અસર
પહેલેથી જ મોંઘવારીનો સામનો કરી રહેલા સામાન્ય નાગરિકો માટે ચોખાના ભાવમાં 25 ટકા સુધીનો વધારો મોટો આંચકો છે. આગામી સપ્તાહોમાં ચોમાસાની સ્થિતિ અને ખરીફ પાકનો અંતિમ ઉત્પાદન અંદાજ ચોખા બજારની આગામી દિશા નક્કી કરશે. જો વરસાદની તંગી જળવાઈ રહેશે તો સ્થાનિક અને નિકાસ બંને બજારોમાં ચોખાના ભાવ ઊંચા સ્તરે જળવાયેલા રહેવાની શક્યતા છે, જેનાથી ગૃહિણીઓનું કિચન બજેટ વધુ ખોરવાઈ શકે છે.
સરકારી નીતિ અને નિકાસ નિયંત્રણો
સ્થાનિક બજારમાં ચોખાના ભાવ કાબૂમાં રાખવા અને ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારત સરકારે અગાઉ સફેદ ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને પરબોઈલ્ડ ચોખા પર ઔપચારિક નિકાસ ડ્યુટી લગાવી હતી પરંતુ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતાં ભારતમાંથી ચોખાની માગ ઊંચી રહી છે. સરકારી એજન્સીઓ (FCI) પાસે પૂરતો સ્ટોક હોવાથી ભવિષ્યમાં જરૂર પડ્યે ખુલ્લા બજારમાં ચોખાનું વેચાણ (OMSS) કરીને કિંમતોને નિયંત્રિત કરવાના પગલાં લેવામાં આવી શકે છે.
