China Economy in badly state: ચીનની અર્થવ્યવસ્થા સામે વધી રહેલા પડકારો અંગે બ્રિટિશ લેખક અને ટેકનોલોજી વિશ્લેષક જેમ્સ ક્રેબટ્રીએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ચીનમાં બે અઠવાડિયાની મુલાકાત દરમિયાન તેમણે કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI), ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને ડ્રોન ક્ષેત્રે દેશની પ્રગતિની પ્રશંસા કરી હતી, પરંતુ તેની સાથે અર્થતંત્રમાં નબળી માંગ, ઘટતું રોકાણ, રોજગારની અનિશ્ચિતતા અને મિલકત ક્ષેત્રની લાંબી મંદી પણ નિહાળી હતી. તેમના મતે, ચીનનું ટેકનોલોજી ક્ષેત્ર આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ આર્થિક મુશ્કેલીઓનો લાભ સમગ્ર અર્થતંત્રને સમાન રીતે મળી રહ્યો નથી. ક્રેબટ્રીએ પોતાની પોસ્ટમાં ચીનની સ્થિતિને ‘કે-આકારની અર્થવ્યવસ્થા’ તરીકે વર્ણવી હતી. આ પ્રકારની અર્થવ્યવસ્થામાં કેટલાક ક્ષેત્રો ઝડપથી વિકાસ કરે છે, જ્યારે અન્ય ક્ષેત્રો મંદી અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરે છે. તેમણે ખાસ કરીને શેનઝેનના ટેકનોલોજી ઇકોસિસ્ટમની મજબૂતીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જોકે, તેમના મતે ટેકનોલોજી ક્ષેત્રની પ્રગતિની સામે ખાનગી રોકાણ, ગ્રાહકોની માંગ અને મિલકત બજારની સ્થિતિ નબળી છે. ચીનના સત્તાવાર આંકડા અનુસાર GDPમાં વૃદ્ધિ નોંધાતી હોવા છતાં, આ વૃદ્ધિ સામાન્ય નાગરિકો અને તમામ વ્યવસાયો સુધી કેટલી પહોંચે છે તે મહત્વનો પ્રશ્ન છે.
રોજગાર અને બેરોજગારી અંગે ચિંતા
ચીનના રોજગાર બજારની સ્થિતિ અંગે પણ ક્રેબટ્રીએ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, સત્તાવાર બેરોજગારી દર 5 ટકાથી થોડો વધારે હોવા છતાં વાસ્તવિક સ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. ચીની અર્થશાસ્ત્રી ડેવિડ ડાઓકુઇ લી દ્વારા વાસ્તવિક બેરોજગારીનો દર 10.2 ટકા હોવાનો અંદાજ રજૂ કરવામાં આવ્યો હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું. અર્થશાસ્ત્રી માઈકલ પેટિસે પણ બેરોજગારીનો વાસ્તવિક દર વધુ હોઈ શકે તેવી સંભાવના વ્યક્ત કરી હતી. જોકે, આ વૈકલ્પિક અંદાજો સત્તાવાર બેરોજગારીના આંકડા નથી. ફૂડ ડિલિવરી અને રાઇડ-હેલિંગ જેવી ગિગ ઇકોનોમીની નોકરીઓ ઘણા લોકોને આવક આપે છે, પરંતુ આવી નોકરીઓની સ્થિરતા અને સામાજિક સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો ઊભા થાય છે.
મિલકત સંકટ અને કંપનીઓ વચ્ચે તીવ્ર સ્પર્ધા
ચીનના અર્થતંત્ર સામેનું બીજું મોટું જોખમ મિલકત ક્ષેત્રની લાંબી મંદી છે. મિલકતના ભાવમાં ઘટાડો અને ખાનગી ક્ષેત્રમાં રોકાણની નબળાઈ ગ્રાહકોના વિશ્વાસ તથા ખર્ચ પર અસર કરી શકે છે. બીજી તરફ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના ક્ષેત્રમાં ચીની કંપનીઓ વચ્ચે ભાવ ઘટાડાની તીવ્ર સ્પર્ધા ચાલી રહી છે. ક્રેબટ્રીના જણાવ્યા અનુસાર, મોટી સંખ્યામાં EV બ્રાન્ડ્સ ગ્રાહકો મેળવવા માટે ભાવ ઘટાડે છે, જેના કારણે કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવે છે. આ સ્થિતિમાં કેટલીક કંપનીઓ વધુ નફાની તકો મેળવવા માટે વિદેશી બજારોમાં વિસ્તરણ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જોકે, વિદેશી બજારોમાં તેમને વધારાના વેપાર અવરોધો અને ટેરિફનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
અમેરિકા સાથે ટેકનોલોજીની સ્પર્ધા અને ભવિષ્યનો પડકાર
અમેરિકા સાથેની વ્યૂહાત્મક સ્પર્ધા વચ્ચે ચીન ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. ક્રેબટ્રીએ ચીન દ્વારા અદ્યતન ટેકનોલોજીના નિકાસ પર નિયંત્રણો લાવવાના પ્રયાસોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના મતે, AI મોડેલ્સથી લઈને ડ્રોન અને ટનલ બનાવવાનાં મશીનો જેવી ટેકનોલોજી સુધીના ક્ષેત્રોમાં નિયંત્રણોનું મહત્વ વધી રહ્યું છે. આ દરમિયાન અર્થશાસ્ત્રી માઈકલ પેટિસ સાથેની ચર્ચામાં ચીન લાંબા સમય સુધી ધીમી વૃદ્ધિનો સામનો કરી શકે તેવી શક્યતા પણ સામે આવી હતી. આ સ્થિતિની સરખામણી જાપાનમાં એસેટ બબલ ફૂટ્યા બાદના લાંબા આર્થિક સ્થગિત સમયગાળા સાથે કરવામાં આવી હતી. જોકે, ચીનનું ભવિષ્ય જાપાન જેવું જ રહેશે એવું નિશ્ચિત નથી. ચીનની વિશાળ ઔદ્યોગિક ક્ષમતા અને ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ તેની શક્તિ છે, પરંતુ નબળી સ્થાનિક માંગ, દેવાનો બોજ, મિલકત ક્ષેત્રની મુશ્કેલીઓ અને વેપાર તણાવ તેના વિકાસ માટે મહત્વના પડકાર બની રહ્યા છે.
