Vande Bharat export plan: દેશમાં અલગ-અલગ મહત્વપૂર્ણ રેલવે રૂટો પર સેમી-હાઇસ્પીડ વંદે ભારત એક્સપ્રેસ નેટવર્કનો ઝડપથી વિસ્તાર થઈ રહ્યો છે. ભારતીય રેલવેની કાયાપલટ કર્યા બાદ હવે આ સંપૂર્ણ સ્વદેશી ટેકનોલોજી આધારિત ટ્રેનને વિદેશી ધરતી પર દોડાવવાની તડામાર તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે બેંગલુરુ-મુંબઈ વંદે ભારત સ્લીપર એક્સપ્રેસને લીલી ઝંડી દર્શાવતા સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી કે, આગામી ત્રણથી ચાર વર્ષમાં ભારત સંપૂર્ણ વંદે ભારત ટ્રેન-સેટ્સની વૈશ્વિક નિકાસ શરૂ કરશે.
સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, જર્મની અને અમેરિકા જેવા વિકસિત દેશોમાં રેલવે પાર્ટ્સની નિકાસ શરૂ
કેન્દ્રીય મંત્રીએ આ પ્રસંગે ગૌરવભેર જણાવ્યું હતું કે, ભારતીય રેલવે સ્વદેશી ધોરણે વિકસાવવામાં આવેલા ટ્રેન સેટ્સને દરેક નવા વર્ઝન સાથે સતત અત્યાધુનિક બનાવી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, "આપણે માત્ર ટ્રેન જ નથી બનાવી રહ્યા, પરંતુ ભારતીય રેલવેએ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ, જર્મની, ફ્રાન્સ, ઇટાલી અને અમેરિકા જેવા તકનીકી રીતે અગ્રેસર વિકસિત દેશોમાં જટિલ રેલવે ઉપકરણો જેમાં હાઈ-ટેક પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ્સ અને અત્યાધુનિક બોગીઓ સામેલ છે, તેની નિકાસ કરવાનું સફળતાપૂર્વક શરૂ કરી દીધું છે."
દરેક નવા વર્ઝનમાં અનુભવ આધારિત સુધારા અને ભાવિ રોડમેપ
રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે, વંદે ભારત ટ્રેનના દરેક નવા વર્ઝન સાથે કામગીરીમાં સુધારો થઈ રહ્યો છે. જ્યારે પણ કોઈ નવું વર્ઝન ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે ત્યારે અગાઉના વર્ઝનથી મળેલા પ્રત્યક્ષ અનુભવો, મુસાફરોના ફીડબેક અને ટેકનિકલ ડેટાના આધારે તેમાં સચોટ સુધારા કરવામાં આવે છે. આ ગુણવત્તા નિયંત્રણના આધારે જ આગામી વર્ષોમાં સમગ્ર વંદે ભારત ટ્રેનનું સીધું વિદેશી રેલવે બજારોમાં વેચાણ અને સપ્લાય શક્ય બનશે.
26,000 કરોડ રૂપિયાના રેલવે રોલિંગ સ્ટોકની નિકાસનો ઐતિહાસિક આંકડો
પ્રસ્તાવિત નિકાસ યોજના હેઠળ ભારત વિદેશોમાં રેલવે પાર્ટ્સની વર્તમાન સપ્લાય મર્યાદા વિસ્તારીને આખી 'વંદે ભારત' ટ્રેન-સેટ મોકલવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. માર્ચ 2026માં રેલવે મંત્રાલયે સંસદ સમક્ષ સત્તાવાર વિગતો રજૂ કરતાં માહિતી આપી હતી કે, વર્ષ 2016-17થી જાન્યુઆરી 2026 સુધીના સમયગાળા દરમિયાન ભારતીય રેલવે રોલિંગ સ્ટોક અને સ્પેરપાર્ટ્સની વૈશ્વિક નિકાસ આશરે 26,000 કરોડ રૂપિયાના આંકડા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતીય એન્જિનિયરિંગની માંગ સતત વધી રહી છે.
260 નવી વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનોનું નિર્માણ અને ઉત્પાદન લક્ષ્યાંક
મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, દેશના સ્થાનિક ઉત્પાદકો હાલ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો માટે શક્તિશાળી લોકોમોટિવ્સ, અત્યાધુનિક પેસેન્જર કોચ, ટ્રેક્શન મોટર્સ અને પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ્સનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત અશ્વિની વૈષ્ણવે સંસદમાં માહિતી આપી હતી કે ભારતીય રેલવેની આગામી યોજના 260 નવી વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનસેટ્સ બનાવવાની છે. આ મહત્વકાંક્ષી મિશનમાં ભારત અર્થ મૂવર્સ લિમિટેડ (BEML), ચેન્નાઈ સ્થિત ઇન્ટિગ્રલ કોચ ફેક્ટરી (ICF) અને અગ્રણી ટેકનોલોજી પાર્ટનર્સ સંયુક્ત રીતે ભાગીદારી કરી રહ્યા છે. આ તમામ ટ્રેનોનું નિર્માણ અને મુસાફર સેવામાં જોડાણ તબક્કાવાર રીતે ઝડપથી પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
સ્લીપર વર્ઝનની વિશેષતાઓ: વંદે ભારત સ્લીપર ટ્રેનને ખાસ કરીને લાંબા અંતરની રાત્રિ મુસાફરી માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. તેમાં વિશ્વસ્તરીય સસ્પેન્શન, અવાજમુક્ત કેબિન, સેન્સર આધારિત દરવાજા, જીવાણુમુક્ત શૌચાલયો અને એરોડાયનેમિક એક્સટીરિયર આપવામાં આવ્યું છે, જે રાજધાની એક્સપ્રેસ કરતાં વધુ ઝડપી અને આરામદાયક મુસાફરી પૂરી પાડે છે.
ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ્સ અને પ્રમાણીકરણ: યુરોપિયન અને અન્ય વિદેશી દેશોમાં ટ્રેનો એક્સપોર્ટ કરવા માટે 'યુરોપિયન સ્ટાન્ડર્ડ TSI' (ટેકનિકલ સ્પેસિફિકેશન ફોર ઇન્ટરઓપરેબિલિટી) પ્રમાણપત્ર જરૂરી હોય છે. ભારતીય રેલવે પોતાના નવા ટ્રેન-સેટ્સને વૈશ્વિક સેફ્ટી અને સ્પીડના માપદંડો મુજબ તૈયાર કરી રહી છે, જેથી દક્ષિણ અમેરિકા, આફ્રિકા અને દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશો ઉપરાંત યુરોપમાં પણ તેની સરળતાથી નિકાસ થઈ શકે.
