Petrol Ethanol Blending E-20 Policy Maize Rice Ethanol Price Cut: દેશમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા અને પુરવઠાને લઈને ઊભી થયેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે ઇથેનોલ સપ્લાય વર્ષ 2026-27 માટે શેરડીમાંથી બનતી ખાંડને ઇથેનોલ ઉત્પાદનમાં ઉપયોગ કરવા પર 'ઝીરો ડાયવર્ઝન'નો આદેશ આપ્યો છે. સરકારી તેલ કંપનીઓ દ્વારા જારી કરાયેલા નવા ટેન્ડરમાં શેરડીનો રસ, સુગર સીરપ અને બી-હેવી મોલાસીસ (શીરા)થી બનતા ઇથેનોલની ખરીદી માટે બોલી મંગાવવામાં આવી નથી. ન્યૂઝ એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, આ પગલું ઘરેલુ બજારમાં ખાંડનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ કરાવવા અને મોંઘવારીના દબાણને ઘટાડવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
ઓઇલ કંપનીઓ દ્વારા 11 અબજ લીટર ઇથેનોલ ખરીદી માટે નવું ટેન્ડર
સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આગામી નવેમ્બર 2026થી શરૂ થનારા નવા સપ્લાય વર્ષ માટે કુલ 11 અબજ લીટર ઇથેનોલ ખરીદવા માટે સત્તાવાર ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે. આ નવા ટેન્ડરમાં માત્ર મકાઈ, તૂટેલા ચોખા અને ભારતીય ખાદ્ય નિગમ (FCI)ના વધારાના અનાજમાંથી તૈયાર થતા ઇથેનોલ ઉત્પાદકો જ બિડ કરી શકશે. અગાઉ સરકાર વધારાની ખાંડનો ઉપયોગ ઇથેનોલ બનાવવામાં કરીને પેટ્રોલમાં મિશ્રણનું લક્ષ્ય પાર પાડતી હતી, પરંતુ હવે ખાંડ અને ઇથેનોલ વચ્ચે સંતુલન સાધવું અનિવાર્ય બન્યું છે.
મકાઈથી બનતા ઇથેનોલની ખરીદ કિંમત અને ઇન્સેન્ટિવમાં ઘટાડો
નવા ટેન્ડરમાં સરકાર દ્વારા મકાઈ આધારિત ઇથેનોલની ખરીદ કિંમતમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. મકાઈના ઇથેનોલનો દર પ્રતિ લીટર 71.86 રુપિયાથી ઘટાડીને 68.86 રુપિયા કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, મકાઈ આધારિત ઉત્પાદકો માટે અપાતી ઇન્સેન્ટિવ રકમ પણ પ્રતિ લીટર 5.79 રુપિયાથી ઘટાડીને 2.79 રુપિયા કરી દેવાઈ છે. આ નિર્ણયોથી મકાઈ ઉત્પાદક ખેડૂતો અને એગ્રી-બિઝનેસ કંપનીઓની આવક અને પ્રોડક્શન કોસ્ટ પર સીધી અસર પડવાની સંભાવના છે.
પેટ્રોલમાં E-20 અને ખાંડની ઘરેલુ ઉપલબ્ધતા વચ્ચે સમતુલા
ભારતે દેશભરમાં પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ (E-20) ને માનક બનાવી દીધું છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. મહારાષ્ટ્ર અને કર્નાટક જેવા અગ્રેસર રાજ્યોમાં ઓછો વરસાદ થવાને કારણે ખાંડના પાક પર વિપરીત અસર પડી છે, જેનાથી ખાંડની ઉપલબ્ધતા ઘટી છે. સરકાર સમક્ષ હવે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે, આયાત ઘટાડવાના લક્ષ્યને જાળવી રાખવાની સાથે સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના ભાવ કાબૂમાં રહે અને પૂરતો જથ્થો મળી રહે.
ખેડૂતો, ખાંડ મિલો અને એગ્રી-ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પર આ ફેરફારની અસરો
આ નવા નીતિગત બદલાવથી ખાંડ મિલોએ હવે ઇથેનોલને બદલે શુદ્ધ ખાંડના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે. બીજી તરફ, મકાઈ અને અતિરિક્ત અનાજના ઉત્પાદકો માટે નવી તકો ઊભી થશે. જોકે, કિંમતો ઘટવાને કારણે નફાકારકતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. લાંબા ગાળે આ રણનીતિ દેશમાં ખાદ્ય સુરક્ષા અને બજાર સ્થિરતા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
વધારાની માહિતી: ભારતનું ઇથેનોલ પ્રોગ્રામ અને આર્થિક સમીકરણ
ઇથેનોલ ઇકોનોમી: ભારત સરકારે અશ્મિભૂત ઇંધણ પરનું ભારણ ઘટાડવા માટે ખાંડ અને અનાજ આધારિત ઇથેનોલ અર્થવ્યવસ્થાને વ્યાપક પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.
મકાઈની ખેતીને પ્રોત્સાહન: ખાંડના રસના ડાયવર્ઝન પર રોક લાગવાથી ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને મધ્યપ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં મકાઈ આધારિત ડિસ્ટિલરીઝ અને ઇથેનોલ પ્લાન્ટ્સનું મહત્ત્વ વધુ વધી જશે.
