Bangladesh will buy electricity from China: બાંગ્લાદેશની વીજળી નીતિને લઈને ભારત અને ચીન પ્રત્યેના વલણમાં તફાવત હોવાના આક્ષેપો વચ્ચે અમીનબજાર વેસ્ટ-ટુ-એનર્જી પ્રોજેક્ટ ચર્ચામાં આવ્યો છે. ભારત પાસેથી મળતી વીજળી પર નજીવા SNA ચાર્જ સામે વાંધો ઉઠાવનાર બાંગ્લાદેશ હવે ચીની કંપની પાસેથી પ્રતિ યુનિટ 25 ટકાના દરે વીજળી ખરીદવા જઈ રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટમાં કચરામાંથી વીજળીનું ઉત્પાદન કરવામાં આવશે. જોકે, બંને દરોની સીધી સરખામણી યોગ્ય નથી, કારણ કે ભારતનો SNA ચાર્જ માત્ર સરહદ પાર વીજળીના ટ્રાન્સમિશન, શેડ્યુલિંગ, મીટરિંગ અને ગ્રીડ ઓપરેશન સાથે જોડાયેલ ખર્ચ છે, જ્યારે 25 ટકા સંપૂર્ણ વીજળી ટેરિફ છે.
2,656 મેગાવોટ સુધી વીજળી મેળવવાની વ્યવસ્થા
અમીનબજાર પ્રોજેક્ટની ક્ષમતા માત્ર 42 મેગાવોટ છે અને તેનો મુખ્ય હેતુ ઢાકાની વધતી કચરા સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાનો છે. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, બાંગ્લાદેશ ભારત પાસેથી 2,656 મેગાવોટ સુધી વીજળી મેળવવાની વ્યવસ્થા ધરાવે છે, જ્યારે ચીની પ્રોજેક્ટમાંથી માત્ર 42 મેગાવોટ વીજળી મળશે. તેથી આ પ્લાન્ટ ભારતથી મળતા મોટા પાયાના વીજ પુરવઠાનો વિકલ્પ બની શકે તેમ નથી. ચીની કંપની પ્રોજેક્ટમાં રોકાણ કરશે, ખાતરનું ઉત્પાદન કરશે અને લેન્ડફિલ માટે માસિક ભાડું પણ ચૂકવશે. આગામી 18 મહિનામાં પ્લાન્ટ શરૂ થઈ ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર 2028 સુધીમાં નેશનલ ગ્રીડ સાથે જોડાવાની યોજના છે.
કિંમત 5.82 ટકાથી વધીને 11.72 ટકા થઈ
બાંગ્લાદેશમાં વીજળીના વધતા ખર્ચ વચ્ચે 25 ટકાનો પ્રસ્તાવિત દર ખાસ ધ્યાન ખેંચી રહ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2021થી 2025 દરમિયાન બાંગ્લાદેશની ઈમ્પોર્ટેડ વીજળીની સરેરાશ કિંમત 5.82 ટકાથી વધીને 11.72 ટકા થઈ હતી. નાણાકીય વર્ષ 2025માં ભારતમાંથી ઈમ્પોર્ટ કરાયેલી વીજળીનો ખર્ચ દેશના કુલ વીજ ખરીદી ખર્ચના આશરે 15.8 ટકા હતો. બીજી તરફ, અમીનબજાર પ્રોજેક્ટને માત્ર વીજ ઉત્પાદનની યોજના તરીકે નહીં પરંતુ કચરા વ્યવસ્થાપન અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલી પહેલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
પર્યાવરણીય લાભો અને કાર્બન ક્રેડિટથી આ ખર્ચની ભરપાઈ
બાંગ્લાદેશના સ્થાનિક મંત્રી મીર શાહે આલમે પણ સ્વીકાર્યું છે કે પ્રોજેક્ટ હેઠળ વીજળીનો દર ઊંચો છે, પરંતુ કચરા વ્યવસ્થાપનથી થતા પર્યાવરણીય લાભો અને કાર્બન ક્રેડિટથી આ ખર્ચની ભરપાઈ થવાની દલીલ કરી છે. આમ, ચીનનો આ પ્રોજેક્ટ બાંગ્લાદેશની વીજ જરૂરિયાતનો મોટો વિકલ્પ બનવાને બદલે કચરાના નિકાલ અને ઊર્જા ઉત્પાદનને એકસાથે ઉકેલવાનો પ્રયાસ છે. બીજી તરફ, બાંગ્લાદેશના પાવર સેક્ટરમાં ચીનની ભૂમિકા વધી રહી હોવા છતાં ભારત હજુ પણ દેશ માટે વીજ ઈમ્પોર્ટનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
