Stock market manipulation exposed: શેરબજારમાં રોકાણના નામે કથિત છેતરપિંડી અને શેરના ભાવમાં હેરાફેરીના કેસમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED)એ મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. 16 ઓક્ટોબરના રોજ EDએ મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત સહિત છ શહેરોમાં કુલ 29 સ્થળોએ દરોડા પાડ્યા હતા. આ કાર્યવાહી મુંબઈ, નાસિક, અમદાવાદ, ગાંધીનગર, સુરત અને ભાવનગરમાં કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન વિવિધ સ્થળોએથી ડિજિટલ ઉપકરણો અને અન્ય દસ્તાવેજો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હોવાનું EDએ જણાવ્યું છે. આ તપાસ બે લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરના ભાવમાં કથિત હેરાફેરી અને તેના દ્વારા નાના રોકાણકારોને થયેલા નુકસાન સાથે સંબંધિત છે.
બે કંપનીઓના શેરમાં હેરાફેરીની તપાસ
EDના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેસમાં ‘RM Drip and Sprinkler Systems’ અને ‘R&B Denims Limited’ સહિતની લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેર સાથે જોડાયેલી શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. દરોડા દરમિયાન કંપનીઓની ઓફિસો, પ્રમોટરોના રહેઠાણો, ઓછા ભાવે શેર મેળવનારા લોકોનાં સ્થળો, સ્ટોક બ્રોકિંગ અને ફાઇનાન્સ કંપનીઓની ઓફિસો તથા શેરના પ્રમોશન માટે વોટ્સએપ ગ્રુપ ચલાવતા હોવાની શંકા ધરાવતા લોકોનાં પરિસરોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. EDની કાર્યવાહીનો હેતુ કથિત નાણાકીય વ્યવહારો, શેરની ખરીદી-વેચાણ અને રોકાણકારોને પ્રભાવિત કરવા માટે વપરાયેલી પદ્ધતિઓની તપાસ કરવાનો છે.
3.5 કરોડથી વધુ શેર અને કન્વર્ટિબલ વોરંટ જારી થયાનો દાવો
EDની તપાસ અનુસાર, એપ્રિલ 2023થી માર્ચ 2024 દરમિયાન બંને કંપનીઓએ પસંદગીના વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને 3.5 કરોડથી વધુ શેર અને કન્વર્ટિબલ વોરંટ જારી કર્યા હતા. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ શેર માટે ચૂકવવામાં આવેલી રકમનો મોટો હિસ્સો એકબીજા સાથે જોડાયેલા વ્યક્તિઓ, કંપનીઓ અને ધિરાણકર્તાઓના મર્યાદિત જૂથમાંથી આવ્યો હોવાની વિગતો સામે આવી છે. ત્યારબાદના મહિનાઓમાં કંપનીઓના શેરના ભાવમાં વધારો થયો હતો, જ્યારે શેરનો મોટો હિસ્સો આ જ વ્યક્તિઓ પાસે રહ્યો હોવાનો તપાસમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ વ્યવહારો પાછળ કોઈ સુનિયોજિત હેરાફેરી હતી કે નહીં, તે અંગે તપાસ આગળ વધી રહી છે.
‘મલ્ટિબેગર સ્ટોક્સ’ નામે વોટ્સએપ ગ્રુપ દ્વારા રોકાણકારોને ટિપ્સ
EDના જણાવ્યા અનુસાર, ડિસેમ્બર 2025ના અંતથી ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી ‘મલ્ટિબેગર સ્ટોક્સ’ જેવા નામ ધરાવતા વોટ્સએપ ગ્રુપ દ્વારા નાના રોકાણકારોને શેર ખરીદવા માટે દૈનિક ટિપ્સ આપવામાં આવતી હતી. આ ગ્રુપમાં આપવામાં આવતી માહિતીના આધારે રોકાણકારોને સંબંધિત કંપનીઓના શેર ખરીદવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હોવાની શંકા છે. તપાસ એજન્સીનો દાવો છે કે આ ગ્રુપ ચલાવવા માટે હરિયાણા અને મુંબઈમાં અન્ય લોકોનાં નામે મેળવેલા સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે તેની કામગીરી ગુજરાતના ભાવનગરથી થતી હોવાની વિગતો સામે આવી છે.
રોકાણકારોની સંખ્યા 3,400થી વધીને એક લાખને પાર
EDના જણાવ્યા પ્રમાણે, વોટ્સએપ ગ્રુપમાં આપવામાં આવતી ખરીદીની ટિપ્સ બાદ બંને કંપનીઓના શેર ખરીદનારા રોકાણકારોની સંખ્યા અગાઉના આશરે 3,400થી વધીને એક લાખથી વધુ થઈ ગઈ હતી. આટલી મોટી સંખ્યામાં નાના રોકાણકારો બજારમાં પ્રવેશતાં શેરની માંગ અને ભાવ પર તેની શું અસર પડી, તે પણ તપાસનો મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે. જોકે, રોકાણકારોની સંખ્યામાં થયેલો વધારો માત્ર વોટ્સએપ ગ્રુપના કારણે જ થયો હતો કે અન્ય પરિબળો પણ જવાબદાર હતાં, તે અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
વોટ્સએપ ગ્રુપ ડિલીટ થયા બાદ શેરના ભાવમાં મોટો ઘટાડો
EDના જણાવ્યા અનુસાર, 25 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ આ વોટ્સએપ ગ્રુપ અચાનક ડિલીટ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ બંને કંપનીઓના શેર નીચલી સર્કિટમાં આવી ગયા હતા અને થોડા દિવસોમાં તેમના બજારમૂલ્યમાં આશરે 70 ટકાનો ઘટાડો થયો હોવાનો દાવો છે. પરિણામે, એક લાખથી વધુ નાના રોકાણકારોને નોંધપાત્ર નુકસાન થયું હોવાની વિગતો તપાસમાં સામે આવી છે. ઘણા રોકાણકારો પાસે રહેલા શેરના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થતાં તેઓ નુકસાન સાથે શેર વેચવામાં મુશ્કેલી અનુભવી રહ્યા હોવાનો પણ અહેવાલ છે.
ગુજરાતમાં તપાસનો વ્યાપ વધ્યો, રોકાણકારો માટે ચેતવણી
અમદાવાદ, ગાંધીનગર, સુરત અને ભાવનગરમાં થયેલી કાર્યવાહીથી ગુજરાતમાં આ કેસની તપાસનું મહત્ત્વ સ્પષ્ટ થાય છે. ખાસ કરીને ભાવનગરથી વોટ્સએપ ગ્રુપ ચલાવવામાં આવતાં હોવાના દાવાને કારણે તપાસ એજન્સી ડિજિટલ પુરાવા, સિમ કાર્ડ, નાણાકીય વ્યવહારો અને સંબંધિત વ્યક્તિઓ વચ્ચેના જોડાણોની તપાસ કરી શકે છે. PMLA, 2002 હેઠળ હાથ ધરાયેલી આ કાર્યવાહીનો હેતુ કથિત રીતે ગુનાથી પ્રાપ્ત થયેલી આવક અને નાણાંના પ્રવાહને શોધવાનો પણ છે. આ કેસ શેરબજારમાં રોકાણ કરતા નાના રોકાણકારો માટે ચેતવણી સમાન છે. વોટ્સએપ અથવા અન્ય સોશિયલ મીડિયા ગ્રુપમાં મળતી શેર ખરીદવાની ટિપ્સના આધારે રોકાણ કરતાં પહેલાં કંપનીની નાણાકીય સ્થિતિ, સત્તાવાર માહિતી અને જોખમોનું સ્વતંત્ર મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે. હાલ EDની તપાસ ચાલુ છે અને સંબંધિત વ્યક્તિઓની જવાબદારી અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ તથા કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ સામે આવશે.
